← กลับคลังความรู้สาธารณะ

อ่านได้ทุกคน · ไม่ต้องล็อกอิน

3Pro Idea Creation Canvas

หญิงสาวเชื่อมปัญหาที่ต้องแก้ ต้นแบบผลิตภัณฑ์ และคุณค่าทางธุรกิจเข้าด้วยกัน

ปัญหาของการคิดค้นนวัตกรรมในองค์กรส่วนใหญ่ ไม่ใช่การที่พนักงานไม่มีไอเดียใหม่ๆ ที่แก้ไขปัญหาได้ แต่เป็นเพราะพนักงานไม่สามารถแปลงไอเดียให้กลายเป็นความจริงที่จับต้องได้ และตอบได้ว่านวัตกรรมนั้นคุ้มค่าที่จะลงทุนทำให้เกิดขึ้นจริงหรือเปล่า และนั่นคือที่มาของ Idea Creation Canvas

ใน EP นี้ เราจะมาเรียนรู้วิธีการใช้งานแคนวาสตัวนี้กันครับ

Idea Creation Canvas เป็นชุดของคำถามหลัก 8 คำถาม ที่เราต้องใช้ในการเรียบเรียงความคิดโครงการให้ครบถ้วนรอบด้าน ช่วยทำให้ไอเดียที่มันลอยๆ อยู่ในความคิดจินตนาการของเราปรากฎออกมาเป็นรูปร่างที่ชัดเจนขึ้นและสามารถนำไปสื่อสารต่อให้คนอื่นเข้าใจได้ แคนวาสนี้แบ่งออกเป็นสามส่วนหลัก คือ ส่วนของ Problem Product และ Profit ครับ

มาเริ่มต้นที่ส่วนแรกกันก่อน Problem ในส่วนนี้ใช้เพื่ออธิบายให้เห็นภาพว่า ปัญหาหรือประเด็นที่เรากำลังให้ความสนใจอยู่คืออะไร ปัญหานั้นเกี่ยวข้องกับใครบ้าง และมันร้ายแรงรุนแรงขนาดไหน ทำไมเราถึงต้องให้ความสนใจกับเรื่องนี้

ในส่วนของ Problem นี้ประกอบไปด้วย 3 ช่อง ช่องแรก เราจะต้องตอบให้ได้ว่า ใครคือคนที่เรากำลังให้ความสนใจอยู่ ใครคือเจ้าของปัญหานั้น ไม่ได้หมายถึงว่าใครเป็นตัวสร้างปัญหานะครับ เราหมายถึงคนที่ต้องทนทุกข์อยู่กับปัญหาที่มันเกิดขึ้นมานั้น

ช่องที่สอง เราจะต้องตอบให้ชัดเจนว่า ปัญหาของเขาเหล่านั้นคืออะไร ตรงจุดนี้ก็ควรต้องอธิบายให้เห็นภาพชัดเจน ตรงประเด็น ยิ่งเราชี้ปัญหาได้ชัดเจนเท่าไหร่ ตอนเราอธิบายถึงวิธีแก้ไขปัญหาที่เราเลือกมา ก็จะช่วยให้คนเห็นภาพตามได้ชัดเจนเท่านั้นครับ

ช่องที่สาม เราจะต้องอธิบายต่อว่า ทุกวันนี้กลุ่มเป้าหมายเนี่ย เค้าใช้ชีวิตกันอย่างไร แน่นอนว่าถ้าปัญหานั้นมันอยู่มานาน คนที่อยู่ในปัญหาอาจเคยชินกับมันจนไม่รู้สึกว่าตัวเองอยู่ในปัญหาแล้ว เราจึงต้องอธิบายผ่านวิธีการใช้ชีวิตของเขา เพื่อให้เห็นภาพได้ชัดเจนขึ้นว่า เขาไม่ควรต้องใช้ชีวิตแบบนี้เลย

สังเกตมั้ยครับว่า สามช่องแรกในส่วนของ Problem เนี่ย ก่อนหน้านี้เราได้ทำแบบละเอียดๆ กันไปรอบนึงแล้ว ใน empathy canvas ดังนั้นสำหรับสามช่องแรกนี้ ก็เหมือนเอาสิ่งที่ได้จาก empathy canvas มาสรุปใส่ลงไปน่ันเองครับ

มาต่อกันที่ส่วนที่สอง คือ ส่วนของ Product ซึ่งหมายถึง ผลผลิตทางความคิดของเรา หรือก็คือไอเดียที่เราคิดขึ้นมาใช้ในการแก้ไขปัญหานั้นนั่นเอง ในส่วนนี้เราจะต้องอธิบายให้เห็นภาพว่า ไอเดียที่เราต้องการนำเสนอคืออะไร และด้วยไอเดียนี้ จะช่วยให้ชีวิตของคนที่เรากำลังสนใจอยู่เนี่ย ดีขึ้นอย่างไร

ต่อมาจากช่องที่สามเมื่อสักครู่นี้ที่ถามว่า ทุกวันนี้เขาใช้ชีวิตกันอย่างไร ในช่องที่สี่ เราจะพยายามอธิบายต่อว่า จริงๆ แล้วเราอยากให้ชีวิตเขาเป็นแบบไหน เราจึงคิดไอเดียนี้ขึ้นมา ถ้าไอเดียของเราเกิดขึ้นเป็นจริงแล้ว ชีวิตของเขาจะดีขึ้นอย่างไร

แน่นอนว่าสิ่งที่เขียนในช่องที่สี่ มันต้องดึงดูดใจมากเพียงพอที่จะทำให้คนที่อยู่ในปัญหาหรือกลุ่มเป้าหมายของเรา เขาอยากได้มัน เขาอยากเข้ามามีส่วนร่วมทำให้ไอเดียของเราเกิดขึ้นจริง เพราะเขาอยากได้ชีวิตแบบใหม่มากกว่า

ช่องที่ห้า คือ ช่องที่เราจะอธิบายไอเดียที่เราเลือกมา ว่าเราจะทำอะไรบ้าง พร้อมทั้งอธิบายพอให้เห็นภาพว่า เราจะทำอย่างไร เพื่ออะไร อาจจะยังไม่ถึงขนาดต้องลงเป็นแอคชั่นแพลนแบบละเอียด เอาแค่ให้เห็นภาพสิ่งที่จะทำทั้งหมดจนคิดว่าคนฟังเข้าใจตรงกันและได้รับข้อมูลเพียงพอที่จะตัดสินใจต่อได้ เมื่อเราเขียนช่องที่ห้าเสร็จ อย่าลืมรีเช็คดูด้วยว่า ถ้าทำตามช่องห้าได้ทั้งหมด จะทำให้ช่องสี่เกิดขึ้นได้จริงจริงหรือไม่ และมันช่วยแก้ปัญหาในช่องที่สองได้ครบถ้วนตรงจุดหรือไม่ ถ้าไอเดียที่เราคิดมานั้นดีจริง และเราสามารถอธิบายมันในช่องที่ห้าได้ดีพอ

คนส่วนใหญ่ก็จะเริ่มคล้อยตามเราและแทบจะอดใจไม่ไหวที่จะเห็นไอเดียเราเกิดขึ้นแล้ว ก็จะเหลือแค่คำถามนิดหน่อยที่จะค้างคาใจอยู่ ว่า เราจะทำได้จริงมั้ย แล้วมันจะคุ้มค่าการลงทุนหรือเปล่า ซึ่งคำตอบของสองคำถามนี้จะอยู่ในส่วนที่สามต่อไปครับ

ส่วนที่สาม Profit หรือก็คือส่วนที่จะมาอธิบายให้ผู้มีอำนาจตัดสินใจเห็นภาพชัดเจนขึ้นว่า ถ้าเราอยากเห็นไอเดียนี้สำเร็จจริง เราจะต้องมีทรัพยากรอะไรบ้าง ต้องมีใครบ้างเข้ามาช่วย ต้องใช้งบประมาณเท่าไหร่ และบอกผู้มีอำนาจตัดสินใจต่อไปด้วยว่า ถ้าทำสำเร็จแล้วบริษัทจะได้อะไร คิดเป็นมูลค่าเท่าไหร่ เมื่อเอาไปเทียบกับงบประมาณที่ต้องใช้ จะทำให้บริษัทคืนทุนได้ในกี่เดือน กี่ปี ดังนั้นแค่มองในส่วนที่สามนี้ ก็จะรู้ทันทีว่า โครงการหรือไอเดียนี้ คุ้มค่าที่จะทำจริงหรือไม่

มาดูกันไปทีละช่องเลยครับ เริ่มจากช่องที่หก ในช่องนี้เราจะต้องพยายามอธิบายออกมาให้หมดว่า ถ้าเราจะทำกิจกรรมต่างๆ ตามช่องที่ห้า ซึ่งเราได้บรรยายไอเดียของเราเอาไว้เนี่ย เราจำเป็นต้องใช้อุปกรณ์อะไรบ้าง ต้องมีใครบ้างเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้อง ต้องแสวงหาความช่วยเหลือจากภายนอกมั้ย หรือว่าสามารถทำกันเองได้ภายในบริษัทด้วยบุคลากรที่เรามีอยู่ พยายามลิสต์ออกมาเป็นรายไอเท็ม เพื่อที่ว่าถ้าหากมีการปรับเปลี่ยนไอเดียบางอย่าง จะได้เอาไอเท็มที่ไม่ต้องใช้แล้วออกไปได้เลย

จากช่องที่หก ก็จะนำมาสู่ช่องที่เจ็ดได้แทบจะทันที เมื่อเรารู้แล้วว่าเราต้องใช้อะไรบ้าง เราก็ต้องคำนวณงบประมาณค่าใช้จ่ายเพื่อที่จะทำให้เราได้สิ่งเหล่านั้นมา ค่าใช้จ่ายบางตัวจ่ายครั้งเดียวจบ บางตัวต้องจ่ายทุกเดือน บางตัวจ่ายเป็นรายปี ดังนั้นอย่าลืมใส่หน่วยให้ชัดเจนเอาไว้ด้วย และต้องระบุเป็นตัวเลขให้ชัดเจนเลยเพื่อให้ผู้มีอำนาจตัดสินใจสามารถนำไปใช้ตัดสินใจได้

ช่องสุดท้าย ช่องที่แปด ช่องที่มักถูกละเลยไม่ใส่ใจมากที่สุด ช่องที่หลายคนไม่ยอมให้เวลากับมัน จนทำให้โครงการถูกตีตกไปนักต่อนัก ช่องที่แปดนี้ก็คือ ผลประโยชน์ที่องค์กรจะได้รับ หากโครงการนี้ทำได้สำเร็จ แทบทุกองค์กรที่ผมเข้าไปสอนเข้าไปเป็นที่ปรึกษา ไม่ใช่ว่าไม่ได้เขียนผลประโยชน์ที่องค์กรจะได้รับมานะครับ แต่ส่วนใหญ่เขียนมาแบบเป็นนามธรรม จับต้องไม่ได้ ไม่ได้แปลงออกมาให้อยู่ในรูปตัวเงินให้ชัดเจน จึงทำให้ไม่สามารถนำผลประโยชน์ที่จะได้รับมาเปรียบเทียบกับงบประมาณที่ต้องสูญเสียไปได้ เมื่อไม่มีตัวเลขการเงินที่ชัดเจนให้ตัดสินใจ ผู้บริหารก็ทำได้แค่ใช้ประสบการณ์ส่วนตัว

บวกกับอารมณ์ความรู้สึกของตัวเอง มาใช้ในการตัดสินใจ ยิ่งถ้าเป็นโครงการที่ต้องใช้งบประมาณมากๆ ก็เดาไม่ยากเลยครับว่า โครงการหรือไอเดียนั้นก็จะถูกปฏิเสธไปอย่างน่าเสียดาย

ดังนั้นสิ่งที่สำคัญที่สุดในการเขียนช่องที่แปดนี้ เราจะต้องพยายามแปลงผลประโยชน์ที่องค์กรจะได้รับ ออกมาให้เป็นรูปแบบตัวเงินให้ได้มากที่สุด

ผมขอแนะนำเพิ่มเติมตรงนี้นิดนึงครับว่า ส่วนใหญ่แคนวาสนี้จะใช้ก่อนที่ไอเดียโครงการจะได้รับการอนุมัติให้ดำเนินการ และตามหลักคิดของ design thinking ที่เราอยากให้การเทสต์ไอเดียเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วที่สุด จะได้ไม่ต้องเสียแรงเสียเวลาเสียงบประมาณลงรายละเอียดมากเกินไปโดยไม่จำเป็น ช่องที่ 1-5 ของแคนวาสนี้ เพียงพอที่จะนำไปทดสอบไอเดียกับผู้ที่อยู่ในปัญหาเพื่อดูว่าเขาอยากได้ไอเดียนี้จริงๆ หรือไม่ ส่วนช่องที่ 6-8 นี้ เกิดขึ้นมาเพื่อให้เจ้าของไอเดียได้เทสต์ไอเดียกับผู้บริหารระดับสูงที่มีอำนาจในการตัดสินใจว่าเห็นด้วยกับไอเดียนี้หรือไม่ ดังนั้น ตัวเลขที่อยู่ในข้อ 7-8

ควรเป็นตัวเลขที่ค่อนข้างจริงในระดับหนึ่ง อาจไม่เป๊ะมาก แต่พอให้เห็นขอบเขตของงบประมาณ และผลประโยชน์ที่จะเกิดขึ้น พอให้ประเมินความคุ้มค่าได้คร่าวๆ เมื่อผู้บริหารตัดสินใจอนุมัติในหลักการให้ดำเนินโครงการต่อแล้ว เจ้าของไอเดียโครงการก็จะต้องไปลงรายละเอียดตรง Cost/Benefit อีกครั้งเพื่อให้ชัดเจนยิ่งขึ้นในภายหลังครับ

ดูบทความทั้งหมด →