← กลับคลังความรู้สาธารณะ

อ่านได้ทุกคน · ไม่ต้องล็อกอิน

นิยามของผู้นำตัวจริง

หญิงสาวถือโคมไฟส่องทางและเดินเคียงข้างเพื่อนร่วมทีม

หลายคนเข้าใจว่า “ความเป็นผู้นำ” มาพร้อมกับ “ตำแหน่ง” ที่ได้รับมอบหมายให้นำ แต่นั่นเป็นความเข้าใจที่ผิด เพราะในชีวิตการทำงานของเราแทบทุกคน ก็คงเคยได้สัมผัสกับคนที่มีตำแหน่งต้องนำ แต่ไม่มีความเป็นผู้นำมาแล้วมากมายหลายคนจริงๆ แล้วมันกลับกันเลยต่างหากถ้าวันนี้คุณได้รับตำแหน่ง แต่ยังเป็นคนที่ไม่มีความเป็นผู้นำ และก็ไม่พยายามพัฒนาความเป็นผู้นำขึ้นมาด้วย ไม่ช้าไม่นานก็จะเกิดปัญหาในหน่วยงาน จนคุณต้องสูญเสียตำแหน่งนั้นไป (หรืออาจจะยังมีตำแหน่งทางการอยู่ แต่ไม่สามารถนำใครได้อีก พูดอะไรสั่งอะไรก็ไม่มีคนทำตาม) แต่ถ้าวันนี้คุณมีความเป็นผู้นำ แม้จะยังเป็นแค่พนักงานธรรมดา

ไม่มีตำแหน่งอะไรแต่ไม่นานเกินรอ จะมีโอกาสในองค์กรให้คุณคว้า เมื่อบางทีมบางหน่วยงานเจอปัญหาที่ไม่สามารถแก้ไขได้ด้วยตัวคนเดียว เขาย่อมต้องการคนที่มีความเป็นผู้นำเข้าไปจัดการทีมเพื่อแก้ไขปัญหานั้น และนั่นเองเป็นโอกาสที่คุณจะได้ตำแหน่งใหม่มา ดังนั้นขอย้ำอีกครั้งว่า “ไม่ใช่ตำแหน่งที่สร้างผู้นำ แต่ผู้นำตัวจริงต่างหากที่สร้างตำแหน่งนั้นขึ้นมา” แล้วจริงๆ คำว่า “ผู้นำ” มีนิยามความหมายว่าอย่างไร ถ้าหากเราลองไปค้นดูในกูเกิ้ลก็จะพบว่า มีนิยามความหมายของคำว่าผู้นำเอาไว้มากมายเป็นร้อยเป็นพันความหมายเลยนะครับ แต่ส่วนตัวของผม ทุกครั้งที่ผมสอนเรื่องความเป็นผู้นำ ผมมักจะเลือกใช้คำจำกัดความนี้ครับ

"ผู้นำ คือ คนที่เดินไปข้างหน้า แล้วคนอื่นอยากเดินตาม” ผู้นำ ต้องเป็นคนที่เดินไปข้างหน้าอยู่เสมอ เขาต้องเป็นคนที่ไม่หยุดนิ่งอยู่กับที่ ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลส่วนบุคคลที่ต้องการความสำเร็จที่มากยิ่งขึ้น หรือเหตุผลส่วนรวมที่ต้องการให้ทีมให้องค์กรมั่นคงยั่งยืน เพราะว่าโลกเปลี่ยนไปทุกวัน และเปลี่ยนด้วยอัตราเร่งที่สูงขึ้นเรื่อยๆ เรากำลังใช้ชีวิตอยู่บนทางเลื่อนที่เคลื่อนที่ไปด้านหลัง ถ้าเราหยุดนิ่ง เราก็จะถอยหลังไปเรื่อยๆ องค์กรที่หยุดนิ่งอยู่กับที่ไม่ยอมเคลื่อนไปข้างหน้า ย่อมไม่สามารถอยู่รอดได้นาน และอาจจะเจอทำลายล้างโดยเทคโนโลยีกับโมเดลธุรกิจแบบใหม่ๆ

ที่ปรากฏตัวขึ้นมาในชั่วข้ามคืน ดังนั้น ผู้นำจึงต้องเป็นคนที่เดินไปข้างหน้า อย่างน้อยที่สุด ก็ด้วยความเร็วเท่าๆ กันกับที่โลกกำลังเคลื่อนที่ไป คนที่เดินไปข้างหน้าตลอดเวลา ก็ถือได้ว่า เป็นผู้นำครึ่งนึงแล้ว เพราะอย่างน้อยที่สุด เขาก็นำตัวเองได้ แต่นั่นยังดีไม่พอสำหรับการเป็นผู้นำตัวจริงและสิ่งที่จะพิสูจน์ว่าคนนั้นเป็นผู้นำตัวจริงหรือไม่ ก็ดูได้ง่ายๆ ว่า เมื่อคนนั้นเดินไปข้างหน้าแล้วคนอื่นในทีม คนอื่นในองค์กร “อยาก” ที่จะเดินตามไปหรือไม่ อยากเดินตามแปลว่าเขาต้องเลือกเดินตามด้วยความเต็มใจ ไม่ใช่ด้วยการถูกบังคับ ไม่ใช่ด้วยกฎระเบียบที่มาค้ำคอ

หรือความกลัวที่มาบีบคั้นแล้วอะไรที่ทำให้ เมื่อมีใครบางคนเดินไปข้างหน้า แล้วคนอยากเดินตามคำถามนี้ต้องย้อนกลับมาดูที่ความคิดความรู้สึกของผู้ตามเพื่อให้เข้าใจว่า เขาต้องการอะไรในการตัดสินใจเดินตามใครสักคน

อย่างแรกเลย ผู้ตามต้องการรู้ว่าเขากำลังจะเดินไปที่ไหน และถ้าที่นั่นเป็นที่ๆ ดีที่เขาอยากไปให้ถึงด้วยเช่นกัน เขาก็จะอยากเดินตามไป จากตรงนี้จะสะท้อนให้เห็นบทบาทของผู้นำอย่างแรกเลย ก็คือ ผู้นำต้องสร้างวิสัยทัศน์สำหรับอนาคต และวิสัยทัศน์นั้นต้องสามารถสร้างแรงบันดาลใจให้กับคนในทีม อยากก้าวไปให้ถึงเป้าหมายที่ตั้งไว้ร่วมกันอย่างที่สอง ผู้ตามต้องการมั่นใจว่าผู้นำอยากให้เขาเดินไปด้วยกัน ผู้นำเชิญชวนเขาเพราะเห็นว่าเป็นคนสำคัญสำหรับการเดินทางครั้งนี้ ดังนั้นบทบาทของผู้นำอย่างที่สองก็คือ ผู้นำต้องสามารถสื่อสารได้อย่างชัดเจน

สื่อสารให้ผู้ตามมั่นใจว่าเราอยากให้เขาเดินไปด้วยกันบนเส้นทางสายนี้ และเขาเป็นคนที่มีคุณค่า เป็นคนที่เราเลือกแล้วว่าอยากให้ร่วมเดินทางไปด้วยจริงๆ ซึ่งต้องไม่ใช่เพียงแค่การสื่อสารทางวาจา แต่ยังรวมถึงพฤติกรรมต่างๆ ที่สะท้อนความรู้สึกภายในออกมาด้วยอย่างที่สาม แน่นอนว่าการเดินทางไปสู่เป้าหมายที่ยิ่งใหญ่ย่อมเต็มไปด้วยอุปสรรคขวากหนาม มีปัญหาที่รอเราอยู่ข้างหน้า สิ่งที่ผู้ตามต้องการก็คือ ความมั่นใจว่าผู้นำจะสามารถจัดการทุกสิ่งทุกอย่างให้เรียบร้อย จนทุกคนสามารถผ่านมันไปได้ดังนั้นบทบาทอีกอย่างหนึ่งของผู้นำก็คือ การทำให้ผู้ตามเกิดความมั่นใจในตัวผู้นำด้วยความรู้

ทักษะด้านการบริหารจัดการ ประกอบกับประสบการณ์ในการทำงานและทัศนคติมุมมองในเรื่องต่างๆอย่างที่สี่ เชื่อว่ามีผู้ตามจำนวนมากที่รู้สึกว่าตัวเองอาจยังเก่งไม่พอ ดีไม่พอ บางคนก็อาจถึงขนาดไม่กล้าก้าวเดินตามไปด้วยกันเพราะกลัวต้องเป็นภาระของทีมแต่หากผู้นำพร้อมที่จะสอนเขา สร้างเขา เขาก็พร้อมที่จะเรียนรู้อย่างสุดกำลังความสามารถ ดังนั้นอีกหนึ่งบทบาทสำคัญที่ขาดไม่ได้เลยของผู้นำก็คือ การสร้างทีมให้เก่งขึ้น พัฒนาความรู้ความสามารถให้กับทีม เพื่อให้ทีมแต่ละคนเติบโตขึ้นและร่วมกันทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพและอย่างสุดท้าย เมื่อมีคนเดินตามมาด้วยกันมากๆ ก็ย่อมมีการเดินชนกัน

สะดุดขากันบ้าง เป็นเรื่องธรรมดา การทำงานก็อาจไม่ได้สะดวกราบรื่นเหมือนตอนที่มีคนน้อยๆ แค่ไม่กี่คน ผู้ตามที่จะเข้ามาร่วมเดินทางด้วยในช่วงหลังๆ ก็ต้องการจะมั่นใจว่า ผู้นำนั้นจะสามารถบริหารจัดการความสัมพันธ์ระหว่างคนในทีมได้ รักษาสมดุลระหว่างคนเก่ากับคนใหม่ ไม่ยึดติดกับพวกพ้องดั้งเดิมจนทำให้คนใหม่ๆ ไม่มีโอกาสเข้าใกล้ได้เลย นี่ก็นับเป็นบทบาทอีกอย่างหนึ่งของผู้นำที่จะต้องบริหารทีมด้วยความโปร่งใสยุติธรรม ใช้คนตามความเหมาะสมไม่ใช่ความสนิทสนม ให้โอกาสทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน ไม่นับตามอายุงานหรืออาวุโสเท่านั้นถึงตรงนี้หลายคนอาจเริ่มรู้สึกว่า

ตัวเองยังไม่ได้ใกล้เคียงกับคำว่าผู้นำตัวจริงนี้เลย ถ้าคุณรู้สึกว่าตัวเองเป็นแบบนั้นก็ไม่ต้องกังวลใจไป ไม่มีใครเป็นผู้นำตัวจริงตั้งแต่เกิด เรื่องการเป็นผู้นำมันเป็นทักษะ เมื่อใช้คำว่าทักษะ แปลว่า เราฝึกฝนได้ และยิ่งเราฝึกฝนมันมากเท่าไหร่ เราก็จะใช้มันได้อย่างชำนาญมากยิ่งขึ้น คนที่มีทักษะการเป็นผู้นำมากกว่าเรา ก็แค่เขาเริ่มฝึกฝนทักษะนี้มาก่อนเราเท่านั้นเอง ดังนั้นถ้าเราอยากเป็นคนหนึ่งที่สามารถเป็นผู้นำตัวจริงได้ เราก็แค่ต้องเริ่มต้นตั้งแต่วันนี้เท่านั้นเอง

ดูบทความทั้งหมด →