← กลับคลังความรู้สาธารณะ

อ่านได้ทุกคน · ไม่ต้องล็อกอิน

กรอบความคิดแบบ ชนะ-ชนะ กับแนวทางจัดการความขัดแย้งภายในองค์กร

หญิงสาวกับเพื่อนปรับกลไกให้แท่นทั้งสองด้านยกสูงขึ้นพร้อมกัน

หลายคนคงเคยได้ยินคำว่า คิดแบบชนะ-ชนะกันมาบ่อยแล้ว แต่อาจยังสงสัยว่าทำอย่างไรให้เราและเพื่อนร่วมงานสามารถคิดแบบนั้นได้จริง ก่อนอื่นต้องเข้าใจว่า อะไรที่ทำให้คนคิดแบบแพ้-แพ้ แพ้-ชนะ ชนะ-แพ้ หรือ ชนะ-ชนะ ชุดความคิดเหล่านี้มาจากการที่เรามีความเคารพให้เกียรติกับตัวเอง และเคารพให้เกียรติกับคนอื่นมากขนาดไหนคนที่เคารพและเห็นคุณค่าในตัวเอง จะเป็นคนที่กล้าที่จะเรียกร้องเอาสิ่งที่ดีที่สุดให้กับตัวเอง ในขณะที่คนที่เคารพและเห็นคุณค่าในตัวคนอื่น จะเป็นคนที่พร้อมให้สิ่งที่ดีที่สุดกับคนอื่น ถ้าคุณให้เกียรติตัวเองแต่ไม่ให้เกียรติคนอื่น คุณจะมุ่งเอาชนะ

ถ้าคุณให้เกียรติคนอื่นแต่ไม่ให้เกียรติตัวเอง คุณจะยอมรับความพ่ายแพ้ จากข้อเท็จจริงนี้จึงสร้างเป็นความสัมพันธ์ได้ 4 ชุด

1 ความสัมพันธ์แบบศัตรู (Opponent : Lose-Lose)

ซึ่งเกิดได้จากสองกรณี กรณีแรกคือ ต่างฝ่ายต่างไม่เคารพในตัวเองและไม่เคารพในอีกคน ทำให้ไม่ได้มีใครอยากชนะอีกคนแต่ก็ไม่ได้คิดจะยอมแพ้ ก็เลยกลายเป็นกั๊กกันไปกั๊กกันมา ผลลัพธ์สุดท้ายจึงกลายเป็นแพ้-แพ้ กรณีที่สองคือ ต่างฝ่ายต่างเคารพแต่ตัวเองโดยไม่เคารพคนอื่นเลย จึงมุ่งแต่จะเอาชนะให้ได้ และอาจถึงขนาดยอมใช้ทุกวิถีทางเพื่อให้ตัวเองชนะ ผลลัพธ์สุดท้ายจึงกลายเป็นแพ้-แพ้อยู่ดี

2 ความสัมพันธ์แบบเหยื่อ (Victim : Lose-Win)

ซึ่งเกิดจากการที่เราเคารพให้เกียรติกับคนอื่นแต่ไม่เคารพให้เกียรติกับตัวเอง พอเกิดความขัดแย้งระหว่างเรากับคนอื่นทีไร เราจึงเป็นฝ่ายยอมแพ้คนอื่นทุกที ผลลัพธ์สุดท้ายจึงกลายเป็นแพ้-ชนะ ดูเผินๆถ้าเราเป็นคนที่ยอมได้จริงๆ ความสัมพันธ์แบบนี้ก็ไม่น่ามีปัญหา แต่ในความเป็นจริงองค์กรก็อาจสูญเสียโอกาสดีๆ ไปจากการที่ไอเดียความคิดของเราดีกว่าแต่เราเลือกยอมแพ้ไป

3 ความสัมพันธ์แบบข่มเหง (Bully : Win-Lose)

ซึ่งเกิดจากการที่เราเคารพให้เกียรติตัวเราเอง แต่เราไม่เคารพให้เกียรติกับคนอื่น พอเกิดความขัดแย้งทีไร เราก็จะมุ่งมั่นแต่เอาชนะให้ได้ ซึ่งหากคู่กรณีของเราเป็นกลุ่มเหยื่อพอดี เขาก็จะยอมแพ้เราเองผลลัพธ์สุดท้ายจึงกลายเป็นชนะ-แพ้ ซึ่งดูเผินๆ ก็น่าจะดีสำหรับเรา แต่ในความเป็นจริงไม่มีใครที่อยากเป็นเหยื่ออยู่ตลอดเวลา ก้มหน้าก้มตาให้เราข่มเหงไปเรื่อยๆ ถึงจุดหนึ่งที่เขาทนไม่ไหวเขาก็จะระเบิดออกมา หรือตัดสินใจลาออกไป สุดท้ายภาพรวมก็กลายเป็นแพ้-แพ้อยู่ดี

4 ความสัมพันธ์แบบเพื่อนร่วมทีม (Teammate : Win-Win)

ทั้งสองฝ่ายต่างเคารพให้เกียรติกันและกัน เมื่อเกิดความขัดแย้งกันต่างฝ่ายต่างก็อยากให้ตัวเองชนะ และก็ยังอยากให้อีกฝ่ายชนะด้วย ผลลัพธ์สุดท้ายจึงกลายเป็นชนะ-ชนะ และนี่คือสิ่งที่ทุกคนทุกองค์กรต่างก็ต้องการจากกรอบแนวคิดที่กล่าวมาข้างต้น นำมาสู่แนวทางจัดการความขัดแย้ง 5 แบบ เพื่อให้เข้าใจง่ายขึ้น ผมขออธิบายโดยใช้ตัวอย่างขององค์กรที่มีผู้บริหารเป็นคนต่างชาติ เช่นญี่ปุ่นหรือเกาหลี เข้ามาทำงานในประเทศไทย เขาพูดภาษาเราไม่ได้ เราก็พูดภาษาเขาไม่ได้ เราจะมีวิธีแก้ปัญหาอย่างไรกันบ้างแบบแรก คิดแบบชนะ-ชนะ ต่างฝ่ายต่างร่วมกันคิดหาวิธีการที่แฮปปี้ทั้งคู่

ซึ่งก็อาจจะกลายเป็นการจ้างล่ามแปลภาษาเข้ามาช่วย หรือซื้ออุปกรณ์ที่ช่วยแปลภาษามาไว้เวลาที่ต้องคุยงานกันแบบที่สอง คิดแบบชนะ-แพ้ เราอาจบอกว่าคนไทยมีเป็นร้อย เขามีแค่คนเดียว ดังนั้นเขาต้องปรับตัวด้วยการเรียนภาษาไทยเท่านั้น ไม่อย่างนั้นเราก็จะฟังคำสั่งเขาไม่รู้เรื่องแบบที่สาม คิดแบบแพ้-ชนะ เราอาจบอกว่าแม้ว่าเขาจะมีคนเดียวแต่เขาเป็นผู้บริหาร มีตำแหน่งใหญ่กว่าคนไทยในบริษัททุกคน เราจึงต้องปรับตัวเข้าหาเขาโดยการเรียนรู้ภาษาของเขา เพื่อจะได้สื่อสารกับเขารู้เรื่องแบบที่สี่ คิดแบบแพ้-แพ้ ต่างฝ่ายต่างไม่อยากปรับตัวและก็ไม่กล้าพอจะบีบให้อีกฝ่ายปรับตัว

เลยแกล้งทำเป็นเหมือนไม่มีปัญหาอะไร ยังไงก็อยู่ร่วมกันได้ หลีกเลี่ยงการเผชิญหน้าเพราะไม่อยากให้ปัญหามันลุกลามแบบสุดท้าย คิดแบบชนะบางส่วนแพ้บางส่วน หรือเรียกอีกอย่างว่า ถอยคนละก้าว โดยอาจเลือกใช้ภาษาอังกฤษเป็นภาษากลางสำหรับการสื่อสาร ซึ่งแม้ว่าทั้งเราและเขาจะไม่ได้เก่งภาษาอังกฤษเท่าไหร่นัก แต่ก็อาจจะเพียงพอให้สื่อสารกันได้รู้เรื่องจากแนวทางการจัดการความขัดแย้งทั้ง 5 แบบ เชื่อว่าทุกคนต่างก็คงอยากได้ผลลัพธ์แบบชนะ-ชนะมากที่สุด แต่หากไม่สามารถชนะ-ชนะได้ ก็ควรมองหาวิธีการแบบประนีประนอม ยอมแพ้บางส่วนแต่ก็ชนะบางส่วน ก็ถือเป็นอีกตัวเลือกที่ใช้ได้เช่นเดียวกัน

ดูบทความทั้งหมด →