← กลับคลังความรู้สาธารณะ

อ่านได้ทุกคน · ไม่ต้องล็อกอิน

ความปกติใหม่ที่แท้จริง คือ เรากำลังอยู่ใน VUCA World

หญิงสาวยืนอย่างมั่นคงท่ามกลางคลื่นและรูปทรงที่เคลื่อนไหวซับซ้อน

ทุกวันนี้ทั้งโลกต่างก็กำลังพูดถึงเรื่องของ ความปกติใหม่ (New Normal) ซึ่งเกิดจากการแพร่ระบาดของโควิด-19 มีหลายเรื่องที่เราคาดคะเนว่ามันจะเกิดขึ้นแต่ยิ่งเวลาผ่านไปนานเท่าไหร่เราก็เริ่มได้เห็นความปกติใหม่ที่แท้จริง ว่า “ทุกวันนี้เรากำลังอยู่ใน VUCA World”

VUCA เป็นคำที่เริ่มใช้ในวงการทหาร เพื่ออธิบายถึงสถานการณ์โลกหลังยุคสงครามเย็นที่มีความซับซ้อนมากยิ่งขึ้น และใช้อธิบายสถานการณ์ในสมรภูมิรบต่างๆ ที่อะไรก็ไม่แน่นอน VUCA หมายถึง สถานการณ์ที่มีความผันผวนสูง ทุกสิ่งทุกอย่างดูไม่แน่นอน มีความสลับซับซ้อนยากจะเข้าใจ จนทำให้การตัดสินใจไม่ชัดเจนดูคลุมเครือไปหมด เรียกว่าอะไรที่ไม่ควรจะเกิดก็เกิดขึ้นได้ อะไรที่มั่นใจว่าจะเกิดก็อาจไม่เกิดได้เช่นกัน

แน่นอนว่าทุกวันนี้ สถานการณ์ต่างๆ ในโลกของเรานับวันยิ่งเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็วและรุนแรง ไม่ต่างกับสถานการณ์ในสมรภูมิรบที่ยากจะควบคุม อย่างไรก็ดี Nathan Bennett และ G. James Lemoine ได้พูดถึงความผิดพลาดของนักกลยุทธ์มากมายที่มักอ้างว่า สถานการณ์ที่ตัวเองเผชิญอยู่เป็น VUCA เพื่อจะใช้เป็นข้ออ้างให้กับความผิดพลาดในการวางแผนกลยุทธ์ของตัวเอง แต่ในความเป็นจริง เราสามารถทำอะไรบางอย่างเพื่อเตรียมพร้อมรับมือกับ VUCA World ได้อยู่ดี โดยเราต้องเริ่มต้นจากการเข้าใจลักษณะของ VUCA แต่ละตัวก่อน

จริงๆ แล้ว VUCA World คืออะไร ?

เมื่อเราแบ่งเรื่องที่เรา “รู้” ออกเป็นสองแบบ แบบแรกคือ รู้ว่าอะไรบ้างที่อาจเกิดขึ้น และแบบที่สองคือ รู้ว่าต้องตอบสนองสิ่งที่เกิดขึ้นอย่างไรจากความรู้สองแบบทำให้เราแบ่งสถานการณ์ต่างๆ ออกได้เป็น 4 รูปแบบได้แก่

Volatility ความผันผวน : สำหรับคนที่ลงทุนในตลาดหลักทรัพย์คงเข้าใจเรื่องความผันผวนเป็นอย่างดีอยู่แล้ว แน่นอนว่าเรารู้ว่ามีปัจจัยอะไรบ้างที่ส่งผลต่อราคาหุ้น และเมื่อปัจจัยเหล่านั้นเกิดขึ้น หุ้นจะขึ้นหรือหุ้นจะลง แต่เราก็ไม่มีทางรู้เลยว่าราคาจะขึ้นหรือลงแรงขนาดไหนและนานแค่ไหน เช่นเดียวกับราคาน้ำมัน ทองคำ และสินค้าเกษตรอีกหลายๆ ตัว

Uncertainty ความไม่แน่นอน : สมมติว่าวันนี้เราทำธุรกิจประสบความสำเร็จในประเทศแล้วเลยตัดสินใจขยายธุรกิจไปยังประเทศเพื่อนบ้าน ซึ่งถึงแม้ว่าเราจะรู้จักธุรกิจของเราเป็นอย่างดีแค่ไหนก็ตาม แต่เพราะเรายังไม่เคยไปทำธุรกิจในประเทศนั้น เราจึงไม่รู้เลยว่าอะไรจะเกิดขึ้นได้บ้างนโยบายหรือกลยุทธ์ที่ใช้ได้ดีในประเทศของเราอาจเป็นความล้มเหลวในอีกประเทศหนึ่งเลยก็ได้

Complexity ความซับซ้อน : ถ้าหากวันนี้เราต้องก้าวขึ้นเป็นผู้บริหารระดับสูงของประเทศเราจะพบว่าการจะแก้ไขปัญหาหนึ่งอาจทำได้ยากกว่าที่คิด เพราะมีปัจจัยมากมายที่พัวพันกันอยู่ ทั้งเหตุผลทางการเมือง ผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคม กฎระเบียบที่ยากจะแก้ไข ขอบเขตความรับผิดชอบของกระทรวงทบวงกรม และยังมีอิทธิพลจากการเมืองระหว่างประเทศอีกด้วย ถ้าตัดสินใจโดยไม่เข้าใจถึงความสัมพันธ์ทั้งหมด การตัดสินใจแก้ปัญหาหนึ่งที่ดูเหมือนน่าจะดี อาจสร้างปัญหาใหม่ที่ส่งผลกระทบร้ายแรงให้กับประเทศอย่างที่เราคาดไม่ถึงเลยก็ได้

Ambiguity ความคลุมเครือ : ลองนึกภาพว่าเราต้องไปทำงานในบริษัทใหม่หรือลงทุนทำธุรกิจใหม่ ซึ่งอยู่ในอุตสาหกรรมที่เราไม่คุ้นเคยมาก่อน เรายังไม่มีความรู้และประสบการณ์เกี่ยวกับอุตสาหกรรมนั้นทำให้เราไม่รู้ว่าอะไรจะเกิดขึ้นได้บ้าง และก็ยังไม่เข้าใจตลาดหรือทีมงานดีพอที่จะรู้ว่า การตัดสินใจของเราจะส่งผลอย่างไรบ้าง นั่นทำให้เราไม่รู้ว่าเราควรตัดสินใจอย่างไร

ดูบทความทั้งหมด →