← กลับคลังความรู้สาธารณะ

อ่านได้ทุกคน · ไม่ต้องล็อกอิน

TDODAR Decision Making Model

หญิงสาวนำลูกบอลผ่านกลไกตัดสินใจหกส่วนไปยังช่องทางที่เลือก

หนึ่งในบทบาทที่สำคัญที่สุดสำหรับการเป็น “ผู้นำ” ก็ตรงตามชื่อเลย คือ “การนำ” และการนำที่ว่านั้นก็คือ “การตัดสินใจเลือกที่จะทำบางสิ่งและไม่ทำบางสิ่ง” ในความเป็นจริงเราทุกคนต่างก็ “ตัดสินใจ” อยู่ตลอดเวลา ตั้งแต่ลืมตาตื่นขึ้นมา จนกลับไปนอนหลับบนเตียง การตัดสินใจหลายครั้งก็ต้องการความรวดเร็วเพื่อให้ทันต่อสถานการณ์ แต่หลายครั้งความถูกต้องแม่นยำก็สำคัญกว่า ในชีวิตส่วนตัวของเรา บางเรื่องเราก็ตัดสินใจได้ง่ายจนเหมือนเลือกตอบสนองด้วยระบบอัตโนมัติ แต่บางเรื่องก็ยากจนเราอาจตัดสินใจด้วยตัวเองไม่ได้เลยข้อเท็จจริงของโลกนี้คือ คุณมีอำนาจเต็มในการตัดสินใจเสมอ

และคุณก็จำเป็นต้องรับผิดชอบต่อการตัดสินใจของคุณเสมอ แม้ว่าคุณจะเลือกไม่ตัดสินใจ แล้วมอบสิทธิ์การตัดสินใจของตัวคุณเองไปให้คนอื่นตัดสินใจแทน คุณก็ยังต้องรับผิดชอบผลของการ "ตัดสินใจว่าจะไม่ตัดสินใจ" ของคุณอยู่ดีการตัดสินใจในชีวิตส่วนตัวว่ายากแล้ว การตัดสินใจในโลกธุรกิจยิ่งวุ่นวายกว่า ซับซ้อนกว่าโดยเฉพาะในสภาพการแข่งขันที่สูง รวดเร็ว และรุนแรงยิ่งกว่าที่เคยเป็นมาการตัดสินใจหลายครั้ง ผู้นำสามารถทำได้ด้วยตัวเองเพียงคนเดียว และนั่นก็เป็นสิทธิ์ที่ผู้นำสามารถเลือกทำได้ เพราะสุดท้ายแล้วความรับผิดชอบสูงสุดก็อยู่ที่ตัวผู้นำเอง แต่ในหลายครั้ง (และมากขึ้นเรื่อยๆ)

ที่ปัญหาหรือสถานการณ์ที่ต้องเผชิญนั้นยากขึ้น สลับซับซ้อนมากขึ้น จนเกินกว่าที่ข้อมูล ความรู้ ทักษะ และประสบการณ์ของผู้นำเพียงคนเดียวจะเพียงพอสำหรับการตัดสินใจ ประกอบกับทัศนคติของคนทำงานที่เปลี่ยนไป ผู้ตามไม่ได้ต้องการเป็นเพียงคนที่ทำตามคำสั่ง แต่ต้องการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจเท่าที่เป็นได้ด้วยเช่นกัน สัญชาติญาณของผู้นำเพียงอย่างเดียวจึงไม่เพียงพออีกต่อไป แต่ผู้นำจำเป็นที่จะต้องเรียนรู้และฝึกฝนกระบวนการตัดสินใจอย่างเป็นระบบ เพื่อให้การตัดสินใจนั้น ถูกต้องแม่นยำ รอบคอบครบถ้วน และรวดเร็วทันการณ์จริงๆ แล้วโมเดลที่ช่วยในการตัดสินใจมีอยู่มากมาย

แต่โมเดลที่ผมมักเลือกใช้และเลือกสอนด้วย คือ TDODAR Model ซึ่งเป็นโมเดลสำหรับการตัดสินใจภายใต้สภาวะกดดัน ที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในวิชาชีพที่การตัดสินใจนั้นเดิมพันด้วยชีวิตคนมากมายและ "เวลาที่มีอยู่อย่างจำกัด" เป็นปัจจัยสำคัญในการตัดสินใจ T = Time อย่างแรกที่ต้องรู้ให้ได้ก่อน คือ คุณมีเวลาในการตัดสินใจเท่าไหร่ การรู้ระยะเวลาที่มีจะทำให้คุณไม่ต้องตื่นตระหนกจนเกินไป หากยังมีเวลาเหลืออยู่เพียงพอ ป้องกันไม่ให้คุณรีบร้อนด่วนตัดสิน จนอาจเกิดความผิดพลาดได้ง่าย หรือในทางตรงกันข้าม ถ้าเวลามีเหลือน้อยมาก

การรู้ระยะเวลาที่มีจะทำให้คุณรู้ว่าคุณไม่มีเวลาสำหรับการเรียกประชุมระดมสมอง หรือไม่มีเวลาเก็บรวบรวมข้อมูลให้ครบถ้วนสมบูรณ์แบบการรู้ระยะเวลาที่มี จะช่วยบอกคุณได้ว่า คุณสามารถเลือกใช้วิธีการตัดสินใจแบบไหนได้บ้าง จะต้องตัดสินใจแบบเด็ดขาดด้วยตัวคนเดียว หรือ ขอความคิดเห็นจากผู้เชี่ยวชาญและทีมงานก่อนตัดสินใจ หรือ ตัดสินใจโดยการนับคะแนนเสียงส่วนใหญ่ นอกจากนี้ ถ้าคุณทำงานเป็นทีม คุณจะต้องทำให้มั่นใจว่า ทุกคนรู้ระยะเวลาที่มีทั้งหมดเช่นกัน และยังต้องย้ำให้ทุกคนตระหนักเสมอว่า เวลาในงานที่ตัวเองได้รับมอบหมายไปนั้น มีเวลาอยู่เท่าไหร่

และความล่าช้าที่เกิดขึ้นเพียงเล็กน้อยของใครบางคน อาจทำให้ตารางเวลาในภาพรวมรวนไปจนเกิดความเสียหายร้ายแรงได้

D = Diagnosis คุณจะต้องรวบรวมข้อมูลที่มี เพื่อตอบให้ได้อย่างแม่นยำว่าปัญหาที่แท้จริงคืออะไร คุณจะต้องเรียกหาข้อมูล หรือขอความร่วมมือจากคนที่น่าจะช่วยให้คุณเข้าใจปัญหาและบริบทของปัญหาได้ หากมีเวลาเพียงพอ คุณอาจเลือกใช้แผนผังสาเหตุและผลหรือที่เราเรียกกันติดปากว่า แผนผังก้างปลา เพื่อวิเคราะห์หาสาเหตุของปัญหาที่เป็นไปได้ให้ครบถ้วน และอาจเลือกใช้ Why-Why Analysis เพื่อช่วยคุณวิเคราะห์หารากที่แท้จริงของปัญหา ถ้าทำงานเป็นทีม สิ่งที่ต้องระวัง คือ การที่สมาชิกแต่ละคนไม่กล้าให้ข้อมูลหรือแสดงความคิดเห็นที่แท้จริง

คุณจะต้องพยายามควบคุมบรรยากาศการพูดคุยไม่ให้เป็นลักษณะการหาว่าใครคือคนผิด หรือใครต้องรับผิดชอบต่อปัญหาที่เกิดขึ้น แต่ต้องสร้างบรรยากาศที่ทุกคนพร้อมนำข้อมูลมากางรวมกันเพื่อให้รู้สถานการณ์ที่แท้จริงแล้วช่วยกันหาทางแก้ไขปัญหานั้นร่วมกัน อย่าลืมว่า "เวลา" คือสิ่งที่สำคัญที่สุด ต่อให้คุณค้นพบต้นตอที่แท้จริงของปัญหา แต่จะมีประโยชน์อะไรถ้าคุณใช้เวลาในการวิเคราะห์นานจน"หมดเวลา" ที่มีอยู่ O = Options เมื่อพบรากปัญหาที่แท้จริงแล้ว บ่อยครั้งที่คุณจะรู้แทบทันทีว่าต้องแก้ปัญหาอย่างไร แต่อย่าพึ่งรีบด่วนตัดสินใจแก้ไขด้วยวิธีนั้นทันที ให้คุณลองคิดถึงความเป็นไปได้อื่นๆ ด้วย

อย่าลืมว่าทางแก้ไม่ได้มีแค่หนึ่ง คุณต้องพยายามหาทางเลือกที่เป็นไปได้ให้มากที่สุด ทางเลือกแรกที่ออกมาทันทีที่เราเห็นปัญหา มักไม่ใช่ทางเลือกที่ดีที่สุด แต่เป็นทางเลือกที่เราคุ้นชินกับมันมากที่สุด หากคิดคนเดียวไม่ได้ คุณสามารถเรียกทีมงานมาร่วมกันคิดโดยใช้เทคนิคการระดมสมอง (Brainstorming) สิ่งสำคัญคือ อย่าลืมข้อจำกัดเรื่องเวลาที่มีอยู่ ทางเลือกที่ดีที่สุดแต่มาไม่ทันเวลา ก็เป็นทางเลือกที่ไร้คุณค่า D = Decide มีเทคนิคมากมายที่จะช่วยคุณในการวิเคราะห์แต่ละทางเลือก เพื่อให้สามารถตัดสินใจเลือกทางเลือกที่เหมาะสมที่สุด เช่น การเปรียบเทียบข้อดีข้อเสียของแต่ละทางเลือก ด้วย

Pros and Cons การประเมินความคุ้มค่าของแต่ละทางเลือก ด้วย Cost and Benefit Analysis การประเมินความเสี่ยงของแต่ละทางเลือก ด้วย Risk Impact / Probability Chart การให้คะแนนเป็นตัวตัดสินว่าควรเลือกทางเลือกไหน ด้วย Decision Matrix Analysis สำหรับเรื่องที่เป็นนามธรรมมากๆ ก็อาจใช้การเปรียบเทียบไปทีละคู่ ด้วย Paired Comparison Analysis อย่างไรก็ดีต้องมั่นใจก่อนว่า จริงๆ แล้วใครคือคนที่ควรเป็นผู้ตัดสินใจสูงสุดในกรณีนั้น และต้องระวัง Overconfidence Bias ซึ่งแสดงออกมาในลักษณะของการมั่นใจในตัวเองอย่างไม่มีเหตุผล เช่น

มั่นใจว่าตัวเองตัดสินใจถูกต้องแน่นอนเพราะประสบการณ์ในอดีตที่ผ่านมามากมาย A = Act or Assign เมื่อตัดสินใจได้แล้ว ก็ได้เวลาลงมือทำ เริ่มจากการนำเอาภาพใหญ่มาแตกเป็นงาน (Tasks) ย่อยๆ ก่อน ตามมาด้วยการพิจารณาจากงานที่ต้องทำ กับทีมงานที่มีอยู่ แล้วมอบหมายงานให้เหมาะสมกับคนมากที่สุด อย่าลืมว่า ทีมงานแต่ละคนรวมถึงตัวคุณ มีเวลาจำกัด คุณต้องย้ำในจุดนี้อย่างชัดเจน และคอยติดตามควบคุมเพื่อให้งานอยู่ในกำหนดเวลา

R = Review สำคัญที่สุด คือ คุณ ต้องทบทวนผลของการตัดสินใจทุกครั้งตลอดทั้งกระบวนการ ผลลัพธ์เป็นเพียงสิ่งที่เราคาดเดาว่าน่าจะเกิดขึ้นเท่านั้น คุณจึงต้องตรวจสอบให้มั่นใจว่าการตัดสินใจของคุณได้ทำให้เกิดผลลัพธ์อย่างที่คุณต้องการจริงๆในความเป็นจริง ไม่มีการตัดสินใจใดที่สมบูรณ์แบบ บ่อยครั้งที่การแก้ปัญหาหนึ่งอาจนำไปสู่อีกปัญหาหนึ่งได้ การตัดสินใจที่ผิดพลาดจึงยังไม่ใช่ปัญหา ปัญหาคือ ปล่อยให้การตัดสินใจที่ผิดพลาดนั้นคงอยู่ต่อไป เพราะเราไม่ได้กลับมาทบทวนถึงผลลัพธ์ของการตัดสินใจแม้ว่าขั้นตอนการทบทวนผลการตัดสินใจจะเป็นขั้นตอนสุดท้าย แต่ไม่ได้แปลว่า

คุณสามารถทำขั้นตอนนี้ก่อนหมดเวลาทั้งหมดได้ ในความเป็นจริง คุณควรต้องวางแผนการทำงานให้สามารถมาถึงขั้นตอนการทบทวนผลได้ ในขณะที่ยังมีเวลาเหลืออยู่สำหรับการปรับเปลี่ยนการตัดสินใจ หากว่าผลลัพธ์ที่ออกมายังไม่ใช่สิ่งเราต้องการคำแนะนำที่มักใช้กันคือ คุณควรทำตามขั้นตอน TDODAR ให้จบภายในระยะเวลา 50% ของที่มีอยู่จริง เพื่อให้คุณมีเวลาทำการตัดสินใจรอบที่ 2 และ 3 ได้ สมมติว่า คุณมีเรื่องเร่งด่วนให้ต้องรีบเร่งแก้ไขปัญหา คุณทบทวนแล้วพบว่ามีเวลา 60 นาที กระบวนการ TDODAR รอบแรกจนถึงรีวิว ควรแล้วเสร็จภายใน 30 นาที และหากผลลัพธ์ไม่ตรงกับที่คิดไว้ คุณควรเร่งทำตามกระบวนการ TDODAR

รอบสองให้เสร็จภายใน 15 นาที (รวมเป็น 45 นาที) เพื่อที่หากยังไ ด้ผลลัพธ์ไม่เป็นที่น่าพอใจอีก คุณจะยังเหลือเวลาอีกประมาณ 15 นาทีสุดท้ายสำหรับการแก้ไขปัญหารอบที่สามและนี่คือเทคนิคในการตัดสินใจที่คุณสามารถนำไปประยุกต์ใช้ทั้งในชีวิตส่วนตัว และใช้ในการทำงานทุกบทบาทเลย

ดูบทความทั้งหมด →