อ่านได้ทุกคน · ไม่ต้องล็อกอิน
องค์ประกอบของการสื่อสาร

โดยทั่วไปองค์ประกอบหลักของการสื่อสาร มีอยู่ 4 อย่าง ดังนี้
1 ผู้ส่งสาร (Sender / Encoder)
หรือแหล่งที่มาของสาร (Source) เป็นจุดเริ่มต้นของการสื่อสาร ผู้ส่งสารคือผู้ที่สร้างสารขึ้นมาไม่ว่าจะโดยตั้งใจหรือไม่ตั้งใจก็ตาม ซึ่งสารนั้นจะเป็นตัวกระตุ้น (Stimulus) ให้เกิดการตอบสนอง (Response) บางอย่างจากผู้รับสารเสมอ ว่ากันตามจริงทุกสิ่งที่เราพูด เราเขียน เราทำ ทุกท่าทางกิริยาของเรา ล้วนเป็นสารที่ส่งออกไปอยู่ตลอดเวลา นั่นแปลว่าถ้าเราไม่ระวังตัว เราก็อาจถูกเข้าใจผิดได้ตลอดเวลาเช่นกัน
2 สาร (Message)
โดยทั่วไปตัวสารนั้นจะประกอบไปด้วย ข้อความที่แท้จริงที่ผู้ส่งสารต้องการสื่อสาร กับข้อความที่เป็นรหัสซึ่งผู้ส่งสารได้เข้ารหัส (Encode) ไว้ เช่นข้อความที่พูดออกไปคือ “ทำไมถึงกลับดึกแบบนี้” ซึ่งซ่อนข้อความที่แท้จริงคือ “ฉันเป็นห่วงเธอ” ซึ่งหากผู้รับสารถอดรหัสไม่ได้ ก็จะเกิดความเข้าใจผิดว่าโดนตำหนิจากเราความเข้าใจผิดในการสื่อสารส่วนหนึ่งเกิดจาก กระบวนการเข้ารหัสที่ผิดพลาดนี่เอง
3 ช่องทาง (Channel)
คือ ตัวกลางที่ใช้ในการนำสารจากผู้ส่งสารไปยังผู้รับสารแต่ละช่องทางต่างก็มีข้อดี ข้อเสีย มีความเหมาะสมสำหรับวัตถุประสงค์ของการสื่อสารที่แตกต่างกัน เช่น การสื่อสารในเรื่องที่มีความอ่อนไหวสูง ควรจะต้องใช้ช่องทางการพูดคุยแบบหน้าต่อหน้าซึ่งเป็นช่องทางการสื่อสารที่มีปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้ส่งสารกับผู้รับสารสูงที่สุด หากผู้ส่งสารเลือกใช้ช่องทางที่ผิดก็อาจทำให้เกิดความผิดพลาดในการสื่อสารขึ้นมาได้ ดังนั้นจึงจำเป็นอย่างยิ่งที่ผู้ส่งสารจะต้องทำความเข้าใจ ลักษณะของแต่ละช่องทางก่อนที่จะเลือกใช้ช่องทางใดช่องทางหนึ่งในการสื่อสาร
4 ผู้รับสาร (Receiver / Decoder)
เป็นจุดหมายปลายทางของการสื่อสาร ผู้รับสารจะได้รับสารที่ผ่าน การเข้ารหัสมาจากผู้ส่งสาร และทำการถอดรหัส (Decode) หรือตีความความหมายของสารที่ได้รับมาโดยใช้กรอบความคิดของตัวเขาเอง จนเกิดเป็นความเข้าใจในความหมายของสาร ซึ่งอาจจะเข้าใจถูก เข้าใจคลาดเคลื่อน หรือเข้าใจผิดไปเลยก็ได้ แล้วผู้รับสารทำความเข้าใจกับสารนั้นตามกรอบความคิดของตัวเองแล้วจึงตอบสนองอะไรบางอย่างออกไป ซึ่งบ่อยครั้งที่ผู้รับสารจะทำการส่งสารกลับไปยังผู้ส่งสาร (Feedback) ทั้งแบบที่รู้ตัว เช่น พูดออกมา หรือพิมพ์คอมเมนต์ และแบบที่ไม่รู้ตัว เช่นแสดงออกทางสีหน้าหรืออารมณ์ ก็ได้เราจะเห็นได้อย่างชัดเจนเลยว่า
ความผิดพลาดในการสื่อสารสามารถเกิดขึ้นได้ในทุกองค์ประกอบ เราอาจจะส่งสารที่ผิดออกไปก็ได้ หรือบางครั้งปัญหามาจากการที่เราเลือกใช้ข้อความที่ผิด น้ำเสียงที่ผิด จนคนตีความความหมายของเราผิดไป หรือเราอาจเลือกใช้ช่องทางได้ไม่เหมาะสม หรือความผิดพลาดอาจเกิดจากกรอบความคิดของตัวผู้รับสารเองก็ได้เช่นกันสาร (Message) ช่องทาง (Channel) ผู้ส่งสาร (Sender) ผู้รับสาร (Reciever)
นอกจากองค์ประกอบหลักทั้ง 4 อย่างแล้ว ยังมีตัวแปรอีก 1 อย่างที่หลายครั้งผู้ส่งสารลืมคิดถึงไป นั่นก็คือ สิ่งรบกวน (Noise) ต่างๆ ซึ่งทำให้ประสิทธิภาพในการสื่อสารลดลงสิ่งรบกวนมีทั้งที่เป็นสิ่งรบกวนทางกายภาพ (Physical Noise) เช่น เสียงรอบข้างที่ดังจนทำให้ได้ยินเสียงพูดไม่ชัด สัญญาณโทรศัพท์ที่ขาดหายในระหว่างที่ขึ้นลิฟท์หรืออยู่ในอุโมงค์ การพิมพ์ตัวอักษรผิดจนความหมายของคำคลาดเคลื่อนไป การยืนอยู่หลังโพเดี้ยมทำให้โพเดี้ยมบดบังท่าทางที่เป็นภาษากายไป เป็นต้น และยังมีสิ่งรบกวนทางจิตใจ (Psychological Noise) เช่น ผู้รับสารเกิดการขุ่นเคืองใจผู้ส่งสารอยู่ก่อน
จนเกิดเป็นอคติทำให้ตีความหมายสารผิดพลาด หรืออาจเป็นกรอบความคิดบางอย่างซึ่งถูกปลูกฝังสอนสั่งมาเป็นเวลานานจนเกิดเป็นความเชื่อ ทั้งหมดนี้ล้วนแล้วแต่เป็นเหตุผลที่ทำให้คนเข้าใจผิดกันได้มากขึ้นเมื่อรู้แล้วว่า มีความเป็นไปได้มากมายที่จะทำให้การสื่อสารเกิดความผิดพลาด สิ่งที่จะเข้ามาช่วยเราได้ก็คือ ทักษะด้านการสื่อสารต่างๆ ซึ่งล้วนแล้วแต่เกิดขึ้นมาเพื่อลดปัญหาความเข้าใจผิดทางการสื่อสารในระหว่างองค์ประกอบต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นทักษะการพูด ทักษะการใช้ภาษากาย ทักษะการเขียน การพัฒนาบุคลิกภาพ ทักษะการเต้น การร้อง การวาดภาพ ฯลฯ
ทักษะเหล่านี้ช่วยให้ผู้ส่งสารสามารถเข้ารหัสและสื่อสารออกไปได้สอดคล้องกับความตั้งใจที่แท้จริงของตัวเอง มากที่สุดในขณะที่ทักษะการฟังเชิงลึก การฟังเชิงรุก ทักษะการอ่านเพื่อจับประเด็น ทักษะการตีความภาษากาย ฯลฯ ทักษะเหล่านี้ช่วยให้ผู้รับสารสามารถถอดรหัสสารได้แม่นยำมากขึ้น ลดโอกาสการเข้าใจผิดในตัวผู้ส่งสารลงนอกจากนี้ก็ยังมีทักษะการใช้อีเมล์ ก า ร ใช้สื่อสังคมออนไลน์ ทักษะการใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ต่างๆ ซึ่งเข้ามาช่วยให้ผู้ส่งสารสามารถใช้งานช่องทางการสื่อสารต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นและยังมีทักษะที่ไม่ว่าจะเป็นผู้ส่งสารหรือผู้รับสารต่างก็จำเป็นต้องเรียนรู้
เพื่อจะช่วยลดสิ่งรบกวนทางกายภาพ เช่น การจัดเตรียมสภาพแวดล้อมสำหรับการสื่อสาร การจัดตำแหน่งนั่งในห้องประชุม รวมถึงทักษะที่ช่วยลดสิ่งรบกวนทางจิตใจลง เช่น ความฉลาดทางอารมณ์ (EQ) ความเข้าใจในความแตกต่างเชิงบุคลิกภาพของคน เป็นต้น
