อ่านได้ทุกคน · ไม่ต้องล็อกอิน
หลุมพรางที่น่ากลัวที่สุดในการสร้างไอเดียนวัตกรรม #1

หลุมพรางที่น่ากลัวที่สุดในการสร้างไอเดียนวัตกรรม หลุมพรางแรกเลยก็คือ “ความเคยชิน” ครับ หรือบางครั้งก็อาจเรียกว่า จารีตประเพณี ธรรมเนียมปฏิบัติ หรือเป็นคำพูดติดปากที่มักพูดกันว่า “ใครๆ เขาก็ทำกันแบบนี้”
ภาพการ์ตูนนี้ สะท้อนปัญหาขององค์กรที่ไม่มีนวัตกรรมได้อย่างชัดเจนเลยทีเดียวครับ ในภาพนี้เราคงมองเห็นความผิดปกติบางอย่าง สองคนที่กำลังทำงานอย่างเหน็ดเหนื่อย ไม่เคยมองเลยว่าปัญหาที่ทำให้ตัวเองต้องเหนื่อยคืออะไร ซึ่งแน่นอนว่าเรามองปุ๊ปเราก็อาจรู้ได้ทันทีเลยว่า ปัญหาคือ ล้อที่เป็นสี่เหลี่ยม ล้อเหลี่ยมแบบนั้นแทบจะไม่สามารถช่วยทุ่นแรงอะไรได้เลย ถ้าอยากที่จะทุ่นแรงได้ ก็ต้องเปลี่ยนจากล้อเหลี่ยมเป็นล้อกลม แต่สิ่งที่ได้เห็นจากในภาพ มีคนนึงที่เดินมาพร้อมกับล้อกลม และท่าทางเหมือนเขาพยายามบอกสองคนนั้น ให้เปลี่ยนมาใช้ล้อกลม แต่สองคนนั้นกลับปฏิเสธ ไม่ยอมทดลองใช้ เพราะบอกว่า
“เรายุ่งเกินไป” ผมเชื่อว่านี่เป็นภาพที่เกิดขึ้นในแทบทุกองค์กร หลายต่อหลายครั้งที่ผมเข้าไปเป็นที่ปรึกษา แล้วก็ได้เห็นพนักงานที่โดดเด่นบางคน นำเสนอไอเดียใหม่ๆ นวัตกรรมใหม่ๆ ที่น่าจะช่วยให้การทำงานราบรื่นขึ้น น่าจะแก้ปัญหาได้ เพียงแต่มันอาจจะยังต้องการการทดลองทำจริงเพื่อพิสูจน์ไอเดีย แต่คนในองค์กรกลับปฏิเสธไม่ยอมฟัง ไม่ยอมลอง บ้างก็ว่างานที่ทำอยู่ทุกวันนี้ก็ยุ่งพออยู่แล้ว บ้างก็ว่า วิธีการที่ทำอยู่ทุกวันนี้ก็ดีอยู่แล้ว ไม่เห็นจะมีปัญหาอะไรเลย ทั้งๆ ที่พอออกจากห้องประชุมไป ก็นั่งบ่นว่างานที่ทำมันทั้งหนักและเหนื่อยมาก แต่ก็ไม่คิดจะลองทำสิ่งใหม่ดูบ้าง เพราะ “ชินแล้ว”
เพื่อให้ความยุติธรรมกับสองคนในการ์ตูนนั้นสักหน่อย จริงๆ แล้วพวกเขาอาจไม่ใช่คนที่ไม่ยอมรับอะไรใหม่ๆ เลยก็ได้ ถ้าย้อนกลับไปอีกหน่อยเราอาจพบว่า พวกเขาเคยสร้างการเปลี่ยนแปลงมาแล้วนะ จากเดิมที่การขนย้ายของจำนวนมากขนาดนี้ พวกเขาต้องใช้คน
เป็นสิบๆ คนมาช่วยกันแบกไปคนละก้อน หรืออาจจะต้องใช้คนเป็นร้อยๆ มายืนเรียงแถวแล้วส่งต่อลำเลียงของกันไปเรื่อยๆ แต่นี่พวกเขาพัฒนาเครื่องมือใหม่มาใช้แล้ว มันได้ผลดีทีเดียวเลยด้วย ทำให้พวกเขาสามารถทำงานนี้ได้โดยใช้คนเพียงแค่สองคนเท่านั้น มันก็ดีมากพอแล้วนี่ จะให้พัฒนาอะไรกันอีก นี่แหละคือเหตุผลที่ผมมักสอนว่า “คำว่าดีที่สุดแล้ว คือ ศัตรูของคำว่าดีกว่าเดิม”
ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดเลย คือ เรื่องของการทำงานที่บ้านหรือ Work from home และการเรียนรู้แบบ e-learning เหมือนที่ทุกคนกำลังเรียนอยู่นี้ จริงๆ แล้วไม่ใช่เรื่องใหม่ เทคโนโลยีมีพร้อมให้ใช้งานนานหลายปีแล้ว มีคนพยายามพูดพยายามแนะนำให้ทุกองค์กรเริ่มต้นทำ ผมเองก็พูดกับลูกค้าแทบทุกรายที่ได้พูดคุยกันเช่นกัน แต่หลายคนก็บอกว่า ยังไม่พร้อมบ้าง ยังไม่เห็นความจำเป็นบ้าง จนกระทั่งมาถึงวันที่ทุกคนไม่อาจหลีกเลี่ยง วันที่ไวรัสร้ายอย่างโควิด-19 มาทำให้หลายประเทศทั่วโลกต้องล็อกดาวน์ ประเทศไทยเราเองก็ได้รับผลกระทบเช่นกัน พอเราเจอกับสถานการณ์นี้
องค์กรที่เตรียมพร้อมแล้วก็สามารถให้พนักงานทำงานกันต่อได้จากที่บ้านแบบแทบไม่มีผลกระทบอะไร ส่วนองค์กรที่ไม่ได้เตรียมความพร้อมไว้ ก็ต้องวุ่นวายกับการหาระบบ คิดวิธีการทำงาน นั่งคิดว่าแล้วจะตรวจสอบพนักงานได้อย่างไรว่าทำงานจริง แล้วไฟล์งานที่เป็นความลับบริษัทจะทำยังไง สุดท้ายก็ต้องให้พนักงานมาทำงานต่อเหมือนเดิม ทั้งที่รู้ว่าเสี่ยงและไม่คุ้มค่าเลยหากเกิดความสูญเสียขึ้น พึงระลึกไว้เสมอครับว่า ในวันที่เรารู้สึกเคยชินกับสิ่งที่เป็นหรือสิ่งที่ทำอยู่ เวลานั้นคือเวลาที่เหมาะสมที่สุดที่จะมองหานวัตกรรมอะไรบางอย่างเตรียมไว้ อย่างน้อยก็เป็นแผนสำรองสำหรับสภาวะฉุกเฉินที่ไม่คาดคิด
เพราะหากเราไม่เตรียมพร้อมรับการเปลี่ยนแปลงเอาไว้ เมื่อการเปลี่ยนแปลงมาถึง เราจะไม่สามารถดำเนินธุรกิจต่อไปได้เลย และนั่นอาจหมายถึงจุดจบของธุรกิจที่เราภาคภูมิใจเลยก็ได้ครับ
