← กลับคลังความรู้สาธารณะ

อ่านได้ทุกคน · ไม่ต้องล็อกอิน

3 ขั้นตอนสู่การเปลี่ยนแปลงตัวเองให้เป็นคน Proactive

หญิงสาวหมุนพวงมาลัยเชื่อมการสังเกต การตัดสินใจ และเส้นทางข้างหน้า

สำหรับคนที่ยอมรับว่าตัวเองยังมีความ Reactive อยู่ในตัวมาก และอยากที่จะเปลี่ยนแปลงตัวเองให้เป็นคน Proactive มากยิ่งขึ้น สามารถทำได้ด้วยการฝึกปรับเปลี่ยนการใช้ชีวิตและพฤติกรรมด้วย 3 ขั้นตอนนี้

1. คาดการณ์ล่วงหน้าและเริ่มต้นลงมือทำเริ่มจากคิดว่า มีอะไรบ้างที่อาจจะเกิดขึ้นได้ในอนาคต คาดคะเนถึงผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น แล้วเตรียมแผนรับมือกับสิ่งเหล่านั้นไว้ล่วงหน้า เมื่อเกิดเหตุการณ์เหล่านั้นหรือเหตุการณ์ที่คล้ายกันขึ้นมา เราจะได้ไม่ต้องตื่นตระหนกจนเผลอตอบสนองไปตามสัญชาตญาณจัดลำดับความสำคัญของงาน อย่าปล่อยให้มีงานเร่งด่วนหลงเหลือมากวนใจ เพราะเมื่อเดดไลน์มาถึง เราอาจต้องรับมือกับแรงกดดันมากมาย จนอาจตอบสนองในแบบที่ไม่สมควรออกไปได้ และอย่าลืมจัดเวลาสำหรับงานที่ดูเหมือนจะไม่เร่งด่วนด้วย

เพื่อป้องกันไม่ให้มันแปลงร่างกลายเป็นงานเร่งด่วนชวนปวดหัวเมื่อเวลาผ่านไปจัดเวลาสำหรับหยุดพัก เพื่อรื้อฟื้นสภาพร่างกายจิตใจ และได้ทบทวนประเมินผลลัพธ์ของสิ่งที่ได้ทำไปเสมอ เมื่อร่างกายและจิตใจของเรามีพลัง ความคิดของเราก็ถูกลับคมด้วยการเรียนรู้จากประสบการณ์ที่ผ่านมา เราก็จะพร้อมรับมือกับสิ่งเร้าต่างๆ ได้มากยิ่งขึ้น

2. เลือกรับผิดชอบและส่งอิทธิพลเลิกบ่นต่อว่าสิ่งต่างๆ รอบตัว แล้วยอมรับว่าตัวเองคือ คนที่ต้องรับผิดชอบต่อทุกสิ่งที่เกิดขึ้นในชีวิตของเรา ถ้าเราอยู่ในฤดูฝน แล้วเลือกตากผ้าไว้กลางแจ้งในขณะที่เราไม่อยู่บ้าน เมื่อฝนตกลงมาจนผ้าเปียก เราก็ไม่สามารถโทษฝนฟ้าหรือโชคชะตาได้เลย เพราะเราคือคนที่เลือกตากผ้าไว้แบบนั้นเองเลือกโฟกัสให้ถูกจุด เราต้องมุ่งความสนใจของเราไปที่ “สิ่งที่เราทำได้” และเลิกกังวลกับ “สิ่งที่เราทำอะไรไม่ได้” แต่ถ้ามีเรื่องไหนที่เรารู้ดีว่ามันเป็น “สิ่งที่เราทำอะไรไม่ได้” แต่เราให้ความสำคัญกับมันมากและอยากเห็นการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นจริงๆ สิ่งที่เราต้องทำก็คือ

เปลี่ยนจากคนที่ไม่มีสิทธิ์ตัดสินใจให้กลายเป็นคนมีสิทธิ์ตัดสินใจ เลิกเป็นแค่ผู้สังเกตการณ์อยู่บนอัฒจรรย์ที่ทำได้แค่ส่งเสียงโห่ ส่งเสียงเชียร์ หรือวิพากษ์วิจารณ์ แต่ให้เรากระโดดลงมาเป็นผู้เล่นในสนามเอง เพื่อไปสร้างความสำเร็จให้เกิดขึ้นด้วยตัวเราเองตั้งเป้าหมายที่เป็นไปได้จริงให้กับตัวเองและทำมันอย่างต่อเนื่อง การตั้งเป้าหมายใหญ่เป็นสิ่งที่ดี แต่เป้าหมายที่ใหญ่ไปจนไม่มีวันสำเร็จได้ มีแต่จะทำให้เรารู้สึกท้อแท้ผิดหวังจนหยุดทำตามเป้าหมายไปในที่สุด ในความเป็นจริง วิธีการที่ดีกว่าคือการซอยเป้าหมายใหญ่ให้เป็นเป้าหมายย่อยๆ ย่อยขนาดที่สามารถทำให้สำเร็จได้ในวันต่อวัน

แล้วก็แค่ลงมือทำให้สำเร็จไปทีละวันอย่างต่อเนื่อง เมื่อเวลาผ่านไป เราก็จะเห็นการเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่นั้นสำเร็จได้เองรักษาสัญญา และรักษาความสม่ำเสมอ ไม่ว่าจะเป็นสัญญาที่เราให้ไว้กับตัวเอง หรือให้ไว้กับคนอื่น เพราะนั่นคือความรับผิดชอบของเรา วันที่เรากล่าวคำสัญญา คือวันที่เราตัดสินใจว่าไม่ว่าอะไรจะเกิดขึ้น เราจะต้องทำตามคำสัญญานั้นให้สำเร็จผู้นำที่ยิ่งใหญ่ทุกคนล้วนให้ความสำคัญกับเรื่องนี้มาเป็นอันดับต้นๆ เสมอ

รับผิดชอบต่อภาระหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายอย่างดีที่สุด เมื่อเรารับผิดชอบในส่วนของเราได้เป็นอย่างดี คนอื่นๆ รอบตัวเราก็จะมั่นใจในเรา ไว้วางใจในเรา แล้วขอบเขตในชีวิตของเราก็จะถูกขยายขึ้น เราจะได้รับความไว้วางใจให้รับผิดชอบงานที่ใหญ่ขึ้น แล้วก็จะสามารถมีผลมีอิทธิพลกับผู้คนต่างๆ ได้มากขึ้นอยู่ใกล้ๆ กับคนที่คอยสร้างแรงบันดาลใจให้กับคุณ โดยเฉพาะในเวลาที่เรากำลังเริ่มต้นทำบางสิ่งที่ยิ่งใหญ่ ถ้าเปรียบตัวเราที่กำลังฝันใหญ่เป็นเหมือนท่อนฟืนที่จุดไฟไว้แล้ว การที่เราเลือกอยู่กับคนที่คอยบั่นทอนความคิดความเชื่อของคุณด้วยคำว่า “เป็นไปไม่ได้”

ก็เหมือนกับการปล่อยให้เขาคอยเอาน้ำมาสาดใส่คบเพลิงของเราอยู่เรื่อยๆ ไม่นานนักยังไงไฟก็ต้องมอดดับ แต่ถ้าเราพาตัวเข้าไปอยู่กับคนที่มีฝันใหญ่ด้วยกัน ต่างคนต่างก็เป็นคบเพลิงที่มาสุมตัวรวมกัน จากเพลิงเล็กๆ ที่ปลายไม้ ก็จะกลายเป็นกองไฟยิ่งใหญ่ที่ให้แสงสว่างและความอบอุ่นกับผู้คนมากมายได้

3. ควบคุมการตอบสนอง ให้เป็นแบบ Proactive ยิ่งเราคิดถึงปัญหา พูดถึงปัญหามากเท่าไหร่ ปัญหานั้นก็จะขยายตัวใหญ่ขึ้นๆ ในความคิดของเรามากขึ้นเท่านั้น ถ้าเราอยากแก้ปัญหาเราต้องโฟกัสที่ทางออกของปัญหา (Solution) มากกว่าตัวปัญหา เป็นที่รู้กันในบริษัทยักษ์ใหญ่ที่ประสบความสำเร็จว่า ในการประชุมเพื่อแก้ไขปัญหาต่างๆ นั้น เราควรใช้เวลาพูดถึงปัญหาและสาเหตุของปัญหาไม่เกิน 20% ของเวลาที่ต้องการใช้ในการประชุม ส่วนเวลาที่เหลืออีก 80% ให้ใช้กับการคิดระดมสมองเพื่อหาทางออกของปัญหาฝึกสื่อสารอย่างสงบ ในยามที่รู้สึกโกรธหรือเครียด อย่าลืมว่าอารมณ์โกรธหรือเครียดที่เกิดมาอย่างฉับพลันทันใด

เป็นเรื่องปกติที่เรายอมรับได้ แต่เรามีสิทธิ์เลือกว่าจะตอบสนองออกไปอย่างไรเมื่อรู้สึกโกรธหรือเครียด เราจะโวยวายอาละวาด

พูดสิ่งที่ไม่ควรพูด หรือจะเลือกสงบสติอารมณ์ กำจัดความโกรธความเครียดทิ้งไปก่อนสื่อสาร เราเลือกได้หลีกเลี่ยงการด่วนสรุปในแง่ลบ ทั้งที่ยังมีข้อมูลไม่มากเพียงพอที่จะสรุป ในเมื่อทุกอย่างยังไม่ชัดเจน แสดงว่าเราเลือกได้ว่าจะมองในแง่บวกหรือแง่ลบ แล้วเราจะเลือกด่วนสรุปในแง่ลบให้ตัวเองโกรธหรือเครียดไปเพื่ออะไรฝึกคิดในมุมมองของคนอื่น เพื่อให้เข้าใจคนอื่นถูกต้องครบถ้วนมากขึ้นในเวลาที่คุณรู้สึกกังวลหรือกดดันมากเกินไปจนทำอะไรไม่ได้ ให้หางานง่ายๆ ที่ไม่ต้องใช้สมองทำ เช่น ไปล้างจาน การได้ทำอะไรที่ยังไงเราก็ต้องทำให้เสร็จนั้น

จะช่วยให้เราเกิดความรู้สึกพึงพอใจที่เราได้ทำบางอย่างสำเร็จ แถมในระหว่างที่เราทำสิ่งนั้น เราก็ได้หยุดพักสมองของเราให้หายเหนื่อยล้าด้วย แค่เพียงไม่นานสมองและร่างกายของเราก็จะพร้อมกับมาทำเรื่องยากๆ เครียดๆ ต่อได้ถ้าทำอะไรผิดพลาดไป ก็ไม่ต้องพยายามโยนความผิดให้กับใคร แล้วก็ไม่จำเป็นต้องมานั่งรับผิดชอบด้วยการรู้สึกผิดมากมายด้วย เราย้อนอดีตกลับไปแก้ไขอะไรไม่ได้ดังนั้นสิ่งที่เราควรทำคือ มองย้อนกลับไปเพื่อหาบทเรียนที่จะช่วยให้เราพัฒนาขึ้นในอนาคตแทน

ทั้งหมดนี้ คือ วิธีการพัฒนาตัวเองให้เป็นคนแบบ Proactive ซึ่งแน่นอนว่า แม้คุณจะทำทั้งหมดนี้แล้ว คุณก็จะยังไม่เปลี่ยนแปลงกลายเป็นคนแบบ Proactive ในทันทีกระบวนการเปลี่ยนแปลงนี้ต้องใช้เวลา ซึ่งในระหว่างนั้นคุณจำเป็นที่จะต้องอดทนนานและทำต่อไปอย่างสม่ำเสมอ แล้ววันหนึ่งคุณก็จะได้พบตัวตนใหม่ที่กลายเป็นคนแบบ Proactive อย่างแท้จริง และแน่นอนว่าผลลัพธ์ของมันจะคุ้มค่าการลงทุนของคุณอย่างแน่นอน

ดูบทความทั้งหมด →