← กลับคลังความรู้สาธารณะ

อ่านได้ทุกคน · ไม่ต้องล็อกอิน

Empathy หนึ่งในทักษะที่ A.I. ไม่มีวันเอาชนะมนุษย์ได้

หญิงสาวรับฟังเพื่อนร่วมงานในระดับสายตาเดียวกันด้วยท่าทีเปิดรับ

ทราบหรือไม่ครับ ว่า ทักษะอะไรที่ไม่ว่าเวลาจะผ่านไปอีกนานแค่ไหน A.I. ก็ไม่มีวันเอาชนะมนุษย์ได้ จากรายงานของ World Economic Forum ระบุว่า ทักษะนั้นก็คือความเข้าใจในเพื่อนมนุษย์ด้วยกัน (Empathy) ซึ่ง Empathy ถ้าจะใช้คำไทยในการอธิบายให้ตรงความหมายที่สุด คงต้องใช้ 3 คำรวมกันคือ “เข้าอกเข้าใจ” “เห็นอกเห็นใจ” และ “ยินดีร่วมทุกข์ร่วมสุขไปด้วยกันหรือแบ่งเบาภาระให้กันและกัน” A.I. อาจรู้จักเราได้ คาดเดาพฤติกรรมของเราได้ บนพื้นฐานของข้อมูลที่สะสมมาอย่างมากเพียงพอ แต่นั่นก็ยังไม่ใช่ “ความเข้าใจ” อยู่ดีครับ แม้ว่ามนุษย์จะมีแพทเทิร์นในการตัดสินใจอยู่ระดับหนึ่งเลยก็ตาม

แต่ก็ไม่ใช่ทุกครั้งที่แม้ว่าเหตุการณ์หรือบริบทแวดล้อมเหมือนเดิมแล้วเราจะตัดสินใจเหมือนเดิมเวลาที่ผมสอนเรื่องนี้ผมมักยกตัวอย่างงานเลขา สมมติว่าเจ้านายเรามีพฤติกรรมต้องดื่มกาแฟร้อนทุกเช้าเมื่อมาถึงที่ทำงาน เมื่อเราเห็นเจ้านายมาเราก็จะไปชงกาแฟร้อนมาเสิร์ฟทำแบบนี้เป็นประจำทุกวัน แบบนี้สอน A.I. แป๊ปเดียวมันก็ทำแทนเราได้ แถมทำได้แม่นยำกว่าเราอีก เพราะอาจแถมฟังก์ชันติดตาม GPS ของเจ้านาย ทำให้รู้ว่าเจ้านายจะมาถึงออฟฟิศในอีกกี่นาทีแบบเป๊ะๆ มันเลยสามารถเสิร์ฟกาแฟร้อนๆ หอมกรุ่น ทันทีที่เจ้านายนั่งลงที่โต๊ะทำงาน แต่หากว่าบังเอิญวันนี้ ขณะที่เจ้านายกำลังขับรถมาทำงานปรากฏว่า

จู่ๆ แอร์รถก็เสีย เจ้านายเลยต้องเปิดกระจกขับรถมา แถมบนถนนมีอุบัติเหตุทำให้รถติดหนักมากกว่าปกติ เจ้านายเลยต้องทนร้อนมาเป็นเวลายาวนาน ตอนที่เปิดประตูเข้ามาในออฟฟิศนี่ เหงื่อโทรมกายมาเลย ถ้าเป็นเราเห็นเจ้านายเดินเข้ามาในออฟฟิศในสภาพแบบนี้ จะทำอย่างไร จะยังเดินไปชงกาแฟร้อนมาเสิร์ฟเจ้านายแบบอัตโนมัติเหมือนเดิมหรือไม่ ถ้าเป็น A.I. แน่นอนครับ ว่ามันจะเดินเอากาแฟร้อนมาเสิร์ฟเหมือนเดิมทุกครั้ง เพราะมันรู้จักเจ้านายแบบ “ข้อมูล” แต่ถ้าเป็นมนุษย์ที่มี Empathy จะเข้าใจดีว่าในสภาพเหงื่อโทรมกายแบบนี้ คงไม่มีใครมีอารมณ์อยากดื่มกาแฟร้อนแน่นอน เราอาจจะเดินเข้าไปพร้อมกับน้ำเย็นๆ

สักแก้วหนึ่งก่อน แล้วถามเจ้านายว่า “วันนี้รับเป็นกาแฟเย็นๆ แทนดีมั้ยคะ” และนี่แหละครับ คือเหตุผลที่ผมบอกว่า Empathy คือทักษะที่ A.I. จะไม่มีวันตามมนุษย์ทัน หรือกว่าจะตามทันก็อีกนานมากๆ เพราะมันไม่คุ้มค่าที่จะเทรน A.I. สำหรับเหตุการณ์บังเอิญเหล่านี้ เหตุการณ์บังเอิญมีได้ร้อยแปดพันเก้าเหตุการณ์ แต่ละเหตุการณ์ก็ไม่ได้เกิดบ่อยจนสามารถนำมาทำเป็นแพทเทิร์นได้ แ ถ ม แต่ละคนก็ตอบสนองต่อสถานการณ์ไม่เหมือนกันอีกต่างหาก ดังนั้นถ้าคุณยังกังวลว่า ในยุคที่ A.I. กำลังจะมาแย่งงานคุณ คุณจะตกงานหรือไม่ Empathy คือ เกราะป้องกันตัวชั้นเลิศที่จะทำให้คุณไม่ต้องกลัว A.I.

อีกต่อไปเลยครับ 1 เริ่มต้นจากลองสวมรองเท้าของเขาดูก่อน หมายความว่า คุณต้องพยายามทำความเข้าใจที่มาที่ไป บริบทแวดล้อม ที่ทำให้เขามีอารมณ์ความรู้สึกแบบนั้น มองในมุมของเขา สมมติว่าเราเป็นเขา เราจะรู้สึกอย่างไร (คิดว่าเราเป็นตัวเขาจริงๆ ไม่ใช่เป็นตัวเราในสถานการณ์ของเขา) 2 ลองคิดดูว่า ในขณะนี้อะไรคือสิ่งที่เขาต้องการมากที่สุด บ่อยครั้งที่เราเห็นเพื่อนกำลังทุกข์ใจ แล้วพอเขาเล่าปัญหาให้เราฟัง เราก็พยายามยัดเยียดคำแนะนำมากมายให้กับเขา ทั้งที่จริงๆ แล้วเขาต้องการเพียงแค่ "ใครสักคนที่ยินดีรับฟังเขา" เท่านั้นเอง

3 ใส่ใจและจดจำรายละเอียดของแต่ละคน คนจะรู้สึกว่าตัวเองมีคุณค่าและรู้สึกว่าได้รับการเอาใจใส่ ก็ต่อเมื่อ คุณสามารถจดจำรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ในชีวิตของเขาได้ หนึ่งในเทคนิคที่สอนกันในวงการขาย คือ คุณควรรู้จักชื่อสามีภรรยาและลูกๆ ของเขา ยิ่งถ้ารู้วันสำคัญต่างๆ ในชีวิตของเขาและคนรอบตัวเขาด้วยยิ่งดี นั่นจะทำให้คุณมีโอกาสขายได้มากขึ้นเป็นเท่าตัว 4 หมั่นสังเกตพฤติกรรม และปฏิกิริยาตอบสนองต่อสถานการณ์ต่างๆ ของคนรอบตัว เวลาที่คุณพูดอะไรบางอย่าง หรือทำอะไรบางอย่างให้ เขารู้สึกอย่างไร มีปฏิกิริยาตอบสนองอย่างไร

เรื่องไหนที่พูดแล้วเขาต้องหยุดทำทุกอย่างเพื่อหันมาฟังคุณประโยคไหนที่พูดแล้วทำให้สีหน้าแววตาเขาเปลี่ยนไปอย่างเห็นได้ชัดและทั้ง 4 ข้อนั้นก็คือ เทคนิคง่ายๆ ที่เราควรฝึกฝนเพื่อเพิ่ม Empathy ในตัวเราให้มากขึ้นครับ แต่แม้จะบอกว่า Empathy คือ เข้าใจ เห็นใจ และยินดีร่วมทุกข์ร่วมสุข แต่ก็ไม่ได้แปลว่า เราจะต้องเห็นด้วยกับเขาไปทุกเรื่อง หรือยินยอมทำตามใจเขาไปเสียทุกอย่างบางครั้งเราก็จำเป็นต้องให้คำแนะนำเขา ทักท้วง หรือตักเตือนเขา แต่เมื่อเรา Empathy เขาแล้ว คำแนะนำของเราจะเหมาะสมมากกว่าเดิม เพราะเป็นคำแนะนำที่มาจากมุมมองและสถานการณ์ที่เขากำลังเผชิญอยู่

เขาก็จะพร้อมรับฟังเรามากขึ้นเพราะเขารู้ว่าเราเข้าใจเขาและห่วงใยเขาจริงๆ

ดูบทความทั้งหมด →