← กลับคลังความรู้สาธารณะ

อ่านได้ทุกคน · ไม่ต้องล็อกอิน

6 ขั้นตอนจัดการกับความขัดแย้งในที่ทำงานด้วยเทคนิค IBR

หญิงสาวช่วยเพื่อนสองคนประกอบความต้องการของแต่ละฝ่ายเป็นทางออกร่วมกัน

เมื่อความขัดแย้งเริ่มต้นขึ้น ฝ่ายหนึ่งอาจเริ่มถูกควบคุมด้วยความอยากเอาชนะ ในขณะที่อีกฝ่ายก็เข้าสู่กลไกป้องกันตัวเอง บรรยากาศการสนทนาหรือการทำงานเริ่มคุกรุ่น บางคนเริ่มใช้เสียงดังขึ้น บางคนเริ่มส่งสายตาท่าทางไม่เป็นมิตร บางคนเริ่มนั่งพิงพนักกอดอกไขว่ห้าง บางคนหยิบมือถือขึ้นมาและทำเหมือนไม่สนใจเหตุการณ์ที่อยู่ตรงหน้าทั้งหมดนี้คือสัญญาณที่ชัดเจนว่า ผู้นำควรต้องลงมือทำอะไรบางอย่างเพื่อควบคุมสถานการณ์แล้วถ้าเมื่อไหร่ก็ตามที่คุณกำลังจะต้องเข้าจัดการอะไรบางอย่างกับความขัดแย้ง ลองทำตาม 6 ขั้นตอนจัดการกับความขัดแย้งในที่ทำงานด้วย Interest-Based Relational Approach (IBR)

1 ทำให้ทั้งสองฝ่ายเข้าใจตรงกันว่า ความสัมพันธ์ที่ดีคือสิ่งสำคัญที่สุดสิ่งที่น่ากลัวที่สุดของความขัดแย้ง คือ มันเป็นสิ่งที่บ่อนทำลายทีมเวิร์คขององค์กรหากไม่ได้รับการจัดการอย่างถูกต้อง คนจะยิ่งยึดติดกับความคิดหรือความรู้สึกของตัวเองจนไม่ได้คำนึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคล เมื่อต่างคนต่างเอาตัวเองเป็นที่ตั้ง การสื่อสารก็จะกลายเป็นการสื่อสารทางเดียว จนถึงไม่สื่อสารกันเลย สัมพันธภาพดีๆ ระหว่างกันก็จะลดน้อยถอยลงไป จนสุดท้ายความเป็นทีมเวิร์คก็จะพังทลายลง หากปล่อยให้ไปถึงขั้นนั้น การกอบกู้สถานการณ์ก็แทบจะเป็นไปไม่ได้เลย

เป้าหมายแรกในการจัดการกับความขัดแย้งที่เกิดขึ้นในองค์กร คือ การเข้าควบคุมสถานการณ์ให้รวดเร็วที่สุด และพยายามรักษาความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างคนในทีมเอาไว้ ทำให้ทุกคนเข้าใจว่าความขัดแย้งเป็นเรื่องธรรมดา และสามารถจัดการได้ด้วยการพูดคุยหารืออย่างเคารพกัน ด้วยการเจรจาต่อรอง มากกว่าการก้าวร้าวใส่กัน ในขั้นตอนแรกของการพูดคุย ในฐานะคนกลางคุณจะต้องย้ำให้ทั้งสองฝ่ายเข้าใจตรงกันว่า การพูดคุยครั้งนี้ไม่ใช่เพื่อตัดสินว่าใครแพ้ใครชนะ แต่เป็นการคุยกันฉันมิตร เพื่อร่วมกันหาทางออกที่ทั้งสองฝ่ายมีความสุขที่สุด 2 แยก “ตัวบุคคล” ออกจาก “ปัญหา” “พฤติกรรม” เปลี่ยนง่าย “ตัวตน” เปลี่ยนยาก

สิ่งที่แสดงออกมาแม้ว่าอาจดูไม่ถูกใจ แต่นั่นไม่ได้แปลว่า ตัวตนจริงๆ ของคนนั้นเป็นคนเลวร้าย ยอมรับเถอะว่า แม้แต่ตัวเราเองก็มีบางเวลาที่เราทำในสิ่งที่ขัดแย้งกับตัวเอง ทำให้ตัวเองไม่พอใจเหมือนกัน ดังนั้นในการแก้ไขปัญหาระหว่างบุคคล เราจะต้องโฟกัสไปที่ “ปัญหา” ไม่ใช่ “ตัวบุคคล” ขั้นตอนต่อมา คุณต้องทำให้ทั้งสองฝ่ายเข้าใจว่า เรื่องของความขัดแย้งไม่สามารถใช้มุมมองเพียงด้านเดียวแล้วจะแก้ไขปัญหาได้ ทั้งสองฝ่ายต้องเลิกมองว่าฝ่ายตรงข้ามคือ “ตัวปัญหา” แล้วหันมาช่วยกันหา “ปัญหา” ที่แท้จริงให้เจอ แล้วช่วยกันแก้ไขปัญหานั้น เช่นความขัดแย้งเรื่องแย่งห้องประชุมกันใช้

ไม่ได้แปลว่าฝ่ายที่แย่งห้องจากเราเป็นตัวปัญหาปัญหาจริงๆ คือ องค์กรมีห้องประชุมไม่เพียงพอต่อการใช้งาน หรืออาจจะเป็นตัวลูกค้าเองที่มาเยี่ยมบริษัทโดยไม่บอกกล่าวล่วงหน้าต่างหาก 3 ฟังอย่างตั้งใจ เพื่อหาให้เจอว่าอะไรคือความต่างหนึ่งในเหตุผลที่ทำให้ความขัดแย้งทวีความรุนแรงขึ้น คือ ความรู้สึกที่ว่า “ไม่ยอมฟังกันบ้างเลย” เมื่อรู้สึกว่าคู่กรณีไม่ฟัง ก็จะคิดต่อว่า “เขาไม่เข้าใจ” ก็ยิ่งต้องพยายามอธิบาย พยายามบอก พยายามสอน จนกลายเป็นการโต้เถียงกันไปในที่สุด ในทางตรงกันข้าม เมื่อคนรู้สึกว่า “มีคนรับฟัง” แล้ว เขาก็จะพร้อมที่จะกลับมารับฟังเสียงของคนอื่นบ้าง

ยกเว้นในกรณีที่คู่กรณีเป็น “คนจัดการยาก (Difficult People)” ซึ่งจำเป็นต้องมีวิธีจัดการที่แตกต่างออกไป ขั้นตอนต่อมา คุณจะต้องทำให้คู่กรณีทั้งสองฝ่ายเข้าใจว่า

คุณยินดีรับฟังทุกมุมมองความคิด ความต้องการ ความกังวลของพวกเขา คุณต้องการให้พวกเขาร่วมมือเพื่อช่วยแก้ปัญหาที่เกิดขึ้น พยายามให้แต่ละฝ่ายพูดถึง “ตัวเอง” ไม่ใช่พุ่งเป้าไปที่การตำหนิ “คนอื่น” ทักษะหนึ่งที่จะช่วยให้ขั้นตอนนี้ดำเนินไปได้อย่างราบรื่นคือ “Active Listening” ซึ่งจะช่วยให้คุณเข้าใจสิ่งที่อยู่เบื้องหลังอารมณ์และเหตุผลที่เขาพวยพุ่งออกมา พยายามมองหาให้เจอว่าปัญหาที่แท้จริงคืออะไร ความแตกต่างด้านไหนที่ทำให้เกิดความขัดแย้งนี้ขึ้นมา 4 เน้นย้ำกับทั้งสองฝ่ายว่า "ฟังก่อน พูดทีหลัง” เมื่อคุณรู้ประเด็นความขัดแย้งของทั้งสองฝ่ายแล้ว

ขั้นตอนต่อไปคือการเปิดโอกาสให้ทั้งสองฝ่ายได้พูดคุยกัน ซึ่งต้องย้ำให้ชัดเจนว่า การพูดคุยนี้ให้เน้นที่ “การฟัง” มากกว่า “การพูด” พยายาม “ทำความเข้าใจเขา” ก่อน “ทำให้เขาเข้าใจเรา” ระหว่างการพูดคุยคุณจะต้องระแวดระวังคอยประคับประคองสถานการณ์ไม่ให้เกิดบรรยากาศมาคุขึ้น ในขณะที่ฝ่ายหนึ่งพูดอยู่ ให้อีกฝ่ายหนึ่งตั้งใจฟังโดยไม่พูดขัด และเมื่อฟังจนจบแล้วก็ควรให้เขาได้ทบทวนด้วยว่า เขาเข้าใจฝ่ายตรงข้ามอย่างถูกต้องแล้วหรือยัง ฝ่ายที่พูดก็ให้พยายามเน้นให้พูดอย่างสั้นกระชับ ชัดเจน และตรงประเด็น ไม่ต้องพยายามชักแม่น้ำทั้งห้ามา และแนะนำให้เขาใช้ “I” Statement คือ พูดในมุมของตัวเอง

ไม่ใช่พยายามไปวิจารณ์หรือตำหนิอีกฝ่าย เน้นประเด็นที่เรื่องงานเท่านั้น อย่าปล่อยให้มีการนำเรื่องส่วนตัวเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย 5 ร่วมกันกำหนด “ข้อเท็จจริง” ที่แท้จริงของสถานการณ์ระหว่างการเผชิญหน้าของคู่ขัดแย้ง ต่างฝ่ายมักจะโจมตีอีกฝ่ายหนึ่งด้วย “ข้อเท็จจริงในมุมของฉัน” และพยายามหักล้าง “ข้อเท็จจริงในมุมของเธอ” ซึ่งทั้งสองแบบนั้นไม่ใช่ “ข้อเท็จจริงที่แท้จริง” ปัญหาการเมืองทั้งระดับองค์กร ระดับประเทศ จนถึงระดับโลก ต่างก็เกิดขึ้นเพราะต่างฝ่ายต่างใช้ “ข้อเท็จจริงคนละชุด” ทุกคนมั่นใจใน “ข้อเท็จจริงของตัวเอง” และมอง “ข้อเท็จจริงที่ต่างออกไปของคนอื่น” ว่าไม่ใช่ข้อเท็จจริง

การจะแก้ปัญหาได้จะต้องทำให้ทุกฝ่ายใช้ “ข้อเท็จจริงชุดเดียวกัน” เสียก่อน หลังจากที่ต่างฝ่ายต่างได้พูดถึงมุมมองความคิดของตัวเอง และอีกฝ่ายพยายามรับฟังจนเข้าใจกันแล้ว ขั้นตอนต่อไป คือ การระบุปัญหาที่แท้จริงของสถานการณ์นั้นออกมา คุณอาจให้ทั้งสองฝ่ายช่วยกันร่างข้อเท็จจริงของปัญหา แบบที่ไม่มีการแต่งเติมด้วยอารมณ์ความรู้สึกของตัวเองหรือคุณอาจเป็นคนร่างให้แล้วค่อยให้คู่กรณีพิจารณาเห็นชอบ นี่คือขั้นตอนที่สำคัญมากเพราะทั้งสองฝ่ายกำลังจะตกลงร่วมกันว่า จริงๆ แล้วปัญหาคืออะไร เพื่อจะนำไปสู่การร่วมมือกันหาทางออกสำหรับปัญหานั้น 6

ช่วยกันมองหาทางออกที่เป็นไปได้เมื่อมาถึงขั้นตอนนี้ได้ แ ส ด งว่าคุณได้แก้ไขปัญหาความขัดแย้งไปได้ในระดับหนึ่งแล้ว ทั้งสองฝ่ายต่างเปิดใจพูดคุยกัน เข้าใจกัน มองเห็นสถานการณ์ในแบบเดียวกัน แต่กระบวนการยังไม่จบแค่นั้น ถ้าหาก “ตัวปัญหา” ยังไม่ถูกกำจัด ความขัดแย้งก็อาจปะทุขึ้นมาอีกครั้งเมื่อไหร่ก็ได้ทั้งนั้น ในขั้นตอนนี้ คุณควรจะกระตุ้นให้ทั้งสองฝ่ายนำเสนอไอเดียที่จะช่วยแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น โดยเน้นไปที่วิธีที่จะทำให้ทุกฝ่ายพึงพอใจ (Win-Win Solution) ในบางครั้งจะแก้ไขปัญหาได้ ทั้งสองฝ่ายต้องยอมถอยคนละก้าว ได้น้อยลงคนละเล็กน้อย แต่ได้ในส่วนที่สำคัญจริงๆ

เป็นการดีที่จะให้แต่ละฝ่ายได้ทบทวนก่อนว่าจริงๆ แล้วสิ่งที่ตัวเองจำเป็นต้องได้ (Need) คืออะไร อะไรคือสิ่งที่แค่ตัวเองอยากได้ (Want) หรือ ถ้าได้ก็ดีแต่ถ้าไม่ได้ก็ไม่เป็นไร เมื่อแต่ละคนชัดเจนใน Need แล้ว การเจรจาต่อรองก็จะสำเร็จได้ง่ายขึ้น แล้วทุกคนก็จะแฮปปี้กับผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น

ดูบทความทั้งหมด →