← กลับคลังความรู้สาธารณะ

อ่านได้ทุกคน · ไม่ต้องล็อกอิน

ประเภทของแรงจูงใจ

หญิงสาวสำรวจแรงขับจากภายในกลไกและแรงส่งจากภายนอกที่ทำงานร่วมกัน

ทำไมเรื่องของแรงจูงใจในที่ทำงาน ถึงเป็นเรื่องสำคัญที่แทบทุกองค์กรต้องหันมาใส่ใจ เราลองมาเปรียบเทียบกับเรื่องราวของคอมพิวเตอร์กันดู ปกติถ้าเรานั่งทำงานอยู่แล้วคอมพิวเตอร์ของเราทำงานช้าลงอย่างเห็นได้ชัด แน่นอนว่าผลลัพธ์ของมันก็คือ ทำให้เราทำงานได้ช้าลง ประสิทธิภาพในการทำงานลดลง และยังอาจทำให้เกิดความหงุดหงิดใจขึ้นด้วย ซึ่งถ้าหากเป็นคอมพิวเตอร์ที่เราใช้ทำงานในออฟฟิศ เราก็คงต้องรีบตามฝ่ายไอทีให้มาดูว่าปัญหาเกิดจากอะไร เครื่องเราติดไวรัสหรือไม่ หรือว่ามีชิ้นส่วนใดมีปัญหา แล้วก็จะเร่งรัดไอทีให้รีบแก้ไขปัญหาเพื่อให้เราสามารถกลับมาทำงานได้เต็มประสิทธิภาพเหมือนเดิมได้

ปัญหาคล้ายๆ กันนี้ก็สามารถเกิดขึ้นกับคนได้เช่นเดียวกัน บ่อยครั้งที่พนักงานที่เคยมีสมรรถนะดี ทำงานได้มีประสิทธิภาพ อยู่ดีๆ ก็กลายเป็นคนที่ทำงานแย่ลง ช้าลง พลาดบ่อยขึ้น ไม่อยากรับผิดชอบงานใหม่ๆ ไม่กระตือรือร้นทำงานให้สำเร็จเหมือนเดิม ผู้บริหารก็อาจจะได้แต่สงสัยว่าสาเหตุคืออะไร และได้แค่คาดเดาปัญหาไปต่างๆ นานา แต่จริงๆ แล้วสาเหตุส่วนใหญ่ก็คล้ายๆ กับคอมพิวเตอร์นี่แหละครับ คนของเราอาจโดน “ไวรัส” เข้าไป ซึ่งไวรัสนี้เมื่อใครติดเข้าไปแล้ว จะไปสร้างชุดความคิดแปลกๆ ในหัว เพื่อมุ่งทำลาย “แรงจูงใจ” ในการทำงานของคนๆ นั้นลง

และนี่คือเหตุผลสำคัญที่คนที่เป็นผู้นำควรจะต้องเรียนรู้เรื่องการสร้างแรงจูงใจให้คนทำงาน

ประเภทของแรงจูงใจ แรงจูงใจแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่ แรงจูงใจภายใน (Intrinsic Motivation) และแรงจูงใจภายนอก (Extrinsic Motivation)

แรงจูงใจภายใน (Intrinsic Motivation) คือ แรงจูงใจที่เกิดจากการกระตุ้นเร้าภายในของตัวแต่ละคนเอง เป็นความปรารถนาที่อยากจะทำอะไรบางอย่างให้สำเร็จ เพราะผลลัพธ์ของสิ่งนั้นจะช่วยเติมเต็มความปรารถนาในใจลึกๆ ของเขาได้ ความปรารถนาที่

หยั่งรากลึก (Deep-rooted Desires) นี่แหละที่เป็นแรงจูงใจที่ทรงพลังมากที่สุด และที่สำคัญ แรงปรารถนาที่หยั่งรากลึกของแต่ละคนยังไม่เหมือนกันอีกด้วย นี่เป็นเหตุผลที่ว่า ทำไมในกระบวนการโค้ช โค้ชแทบทุกคนจะต้องเริ่มต้นจากการช่วยให้โค้ชชี่ค้นหาเป้าหมายที่ตอบสนองต่อความต้องการในใจลึกๆ นี้ให้เจอ ก่อน ตัวอย่างของแรงจูงใจภายใน เช่น การเป็นที่ยอมรับ (Acceptance) ความกระหายใคร่รู้ (Curiosity) เกียรติยศ (Honor) ความเป็นอิสระ (Independence) อำนาจ (Power) การมีปฏิสัมพันธ์กับสังคม (Social contact) และสถานะทางสังคม (Social Status)

แรงจูงใจภายนอก (Extrinsic Motivation) คือ แรงจูงใจที่เกิดจากการถูกกระตุ้นจากภายนอก เป็นความปรารถนาที่อยากจะทำอะไรบางอย่างให้สำเร็จเพราะต้องการได้รับรางวัลบางอย่าง แรงจูงใจภายนอกที่ถูกพูดถึงและทำให้เกิดการถกเถียงมากที่สุดคือ เงิน ตัวอย่างของแรงจูงใจภายนอกอื่นๆ เช่น รางวัลพนักงานดีเด่นประจำเดือน ค่าตอบแทนเพิ่มเติม โบนัส กิจกรรมขององค์กร เป็นต้น

ในอดีตนักจิตวิทยาและนักพฤติกรรมศาสตร์บางกลุ่มอาจให้ความสำคัญกับแรงจูงใจภายนอกมากกว่า ทฤษฎีแรงจูงใจจำนวนหนึ่งจึงเน้นใช้วิธีการสร้างแรงจูงใจแบบเหมารวม แต่สำหรับในปัจจุบันนักจิตวิทยาและนักพฤติกรรมศาสตร์เริ่มหันมาให้ความสำคัญกับความแตกต่างระหว่างบุคคลมากขึ้น และค้นพบว่าสำหรับบางคนนั้นแรงจูงใจภายในสำคัญกว่าแรงจูงใจภายนอกมาก ดังนั้นการใช้ทั้งแรงจูงใจภายนอกและแรงจูงใจภายในไปควบคู่กัน จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการจูงใจให้คนทำงานมากยิ่งขึ้น

ดูบทความทั้งหมด →