← กลับคลังความรู้สาธารณะ

อ่านได้ทุกคน · ไม่ต้องล็อกอิน

ขายไอเดียอย่างไรให้ “ได้ใจ” ทุกคน

หญิงสาวนำเสนอแบบจำลองที่เปิดออกให้ผู้ฟังมองเห็นคุณค่าจากหลายมุม

อีกหนึ่งทักษะที่จะช่วยให้การเชื่อมโยงเครือข่ายประสานความร่วมมือเกิดขึ้นได้จริง ไม่ว่าจะเป็นการประสานงานภายในองค์กรหรือภายนอกองค์กร ก็คือ การขายไอเดียของเราให้ “ได้ใจ” เขา ไม่ว่าไอเดียของเราจะดีและมีประโยชน์กับเราและกับเขามากขนาดไหน แต่หากเราไม่สามารถขายไอเดียให้เขาเข้าใจได้อย่างโดนใจแล้ว ก็คงยากที่จะทำให้เขาตัดสินใจมาร่วมแรงร่วมใจกับเราหนึ่งในโมเดลที่ช่วยให้เราสร้างสรรค์ไอเดียใหม่ๆ เตรียมการขายไอเดียได้อย่างเป็นระบบและง่ายต่อการนำไปปรับใช้ คือ โมเดล Why-How-What-How-Why ซึ่งดูยัวร์วิลล์ได้พัฒนาขึ้นโดยใช้คำถามสำคัญ 5 คำถาม ได้แก่ WHY ให้เรามองไปที่สิ่งเราสนใจ

แล้วตั้งคำถามว่า “ทำไมถึงเป็นแบบนี้หรือ ทำไมไม่เป็นแบบนี้” เช่น ทำไมมนุษย์ถึงบินไม่ได้เหมือนนกทำไมเราทำงานหรือเรียนได้แค่ในตอนกลางวันเท่านั้น กลางคืนไม่สามารถทำได้ การถามว่าทำไมในที่นี้ ไม่ได้ถามเพื่อบ่นต่อว่า หรือพยายามกล่าวโทษโยนความผิด แต่เป็นการถามเพื่อชวนให้เราหยุดคิดถึงสาเหตุที่แท้จริงที่ทำให้สิ่งนี้เกิดขึ้น เพื่อนำไปสู่คำถามต่อๆไป โดยทั่วไปถ้าเราตั้งคำถามแบบนี้กับทุกเรื่อง คนที่อยู่รอบตัวเราที่ไม่เข้าใจวัตถุประสงค์ของคำถาม ก็อาจมองเราเป็นพวก “ขวางโลก” เพราะเราชอบตั้งคำถามในสิ่งที่คนอื่นทำกันเป็นปกติวิสัย หรืออาจมองเราเป็น “เจ้าหนูจำไม”

ที่ขี้สงสัยไปซะทุกเรื่อง HOW ถามคำถามกับตัวเองว่า “สิ่งที่ดีกว่าควรเป็นอย่างไร” อธิบายความคาดหวังของเราเกี่ยวกับเรื่องนั้นออกมาให้ชัดเจนเพียงพอไม่คลุมเครือ เช่น สิ่งที่ดีกว่าคือมนุษย์เราควรบินได้สิ สิ่งที่ดีกว่าคือเราควรทำงานหรือเรียนรู้ได้ตลอดเวลาสิ โดยทั่วไปถ้าเราสามารถอธิบายความคาดหวังของเราออกมาได้ชัดเจนพอคนอื่นก็จะมองเราเป็นพวก “จอมโปรเจค” ที่ชอบคิดนั่นนี่มากมายแต่ไม่สามารถทำให้เกิดขึ้นมาได้จริง WHAT ถามต่อไปว่า “แล้วมีอะไรที่เราต้องทำบ้างเพื่อให้สิ่งที่ดีกว่านั้นเกิดขึ้น” เราต้องพยายามมองหาช่องว่าง (Gap) ระหว่างสิ่งที่เกิดขึ้นจริง กับสิ่งที่เราอยากให้เป็น

แล้วระบุออกมาว่าเราต้องทำอะไร เช่น ถ้าเราอยากให้มนุษย์บินได้ เราก็ต้องสร้างปีกให้มนุษย์ หรือสร้างยานพาหนะบางอย่างที่ช่วยพามนุษย์ขึ้นไปบินได้ ถ้าเราอยากให้มนุษย์ทำงานกลางคืนได้ เราก็ต้องมีแสงสว่างที่มากเพียงพอ โดยทั่วไปถ้าเราสามารถระบุได้ว่าเราต้องทำอะไร คนก็จะเริ่มถูกโน้มน้าวใจเพิ่มขึ้นระดับหนึ่งแล้ว เขาจะเริ่มมองเห็นความเป็นไปได้ของไอเดียและจะต้องการรายละเอียดที่เพิ่มมากขึ้น HOW จากสิ่งที่เราระบุไว้ว่าจะต้องทำมากมาย ให้เราโฟกัสไปทีละเรื่องแล้วตั้งคำถามต่อไปว่า “ทำอย่างไรให้เรื่องนั้นเกิดขึ้นได้จริง” เช่นทำอย่างไรเราถึงจะสร้างปีกให้มนุษย์ใช้ในการบินได้

ลงรายละเอียดของสิ่งที่ต้องทำจนได้ To-Do Lists และ Action Plan ที่ชัดเจนออกมา เมื่อเราทำขั้นตอนนี้ออกมาได้อย่างชัดเจนแล้ว ก็แทบจะไม่มีใครที่จะปฏิเสธไม่ยอมรับไอเดียของคุณแล้ว แต่นั่นก็ยังไม่เพียงพอที่จะทำให้เขาตัดสินใจซื้อไอเดียของเราอยู่ดี WHY คำถามสุดท้ายและสำคัญที่สุด “ทำไมคนอื่นถึงต้องซื้อไอเดียของเรา” ไอเดียของเราแตกต่างจากไอเดียของคนอื่นอย่างไร ทำไมเขา

ถึงควรมั่นใจว่าเราจะตั้งใจทำจริงและเราสามารถทำให้สำเร็จได้จริง แล้วเขาจะได้อะไรหากไอเดียของเราสำเร็จ แล้วถ้าเทียบกับทรัพยากรต่างๆ ที่เขาต้องให้กับเรา สิ่งที่เขาจะได้รับมันคุ้มค่าเพียงพอหรือไม่ ในการตอบคำถามข้อนี้เราต้องพยายามไม่คิดคำตอบในมุมของเรา แต่ต้องพยายามคิดในมุมของเขา คิดว่าอะไรที่เขาให้ความสำคัญมากที่สุด อะไรที่เขาอยากได้มากที่สุด ถ้าเรากำลังนำเสนอไอเดียให้กับผู้บริหารระดับสูง สิ่งที่เขาอยากได้ที่สุดก็อาจเป็นกำไรของบริษัท เราก็จะต้องตอบให้ได้ว่า ไอเดียของเราจะช่วยทำให้บริษัทมีกำไรมากขึ้นเท่าไหร่ ถ้าเรากำลังนำเสนอไอเดียให้กับชุมชนที่อยู่รอบๆ บริษัทของเรา

เราก็ต้องตอบให้ได้ว่่า ไอเดียของเราจะช่วยแก้ปัญหาอะไรให้กับชุมชนหรือทำให้ชุมชนของเขามีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นอย่างไรลองมาดูตัวอย่างจริงของการใช้โมเดล Why-How-What-How-Why กัน มีพนักงานบัญชีของบริษัทหนึ่งต้องเหนื่อยใจกับการที่พนักงานฝ่ายอื่นชอบโทรมาถามว่า การเบิกเงินทดลองจ่ายต้องทำอย่างไร จริงๆ เรื่องนี้ก็ไม่ควรเป็นปัญหาหรอกถ้าหากปริมาณการโทรมันไม่ได้เยอะมาก แต่สำหรับที่นี่ พนักงานคนนี้ต้องรับสายทุกวัน วันนึงประมาณ 80 สายจนเขาไม่มีเวลาทำงานบัญชีตามหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายเลย เขาเริ่มจากการตั้งคำถามว่า

“ทำไมเขาถึงคอยมารับสายเพื่อตอบคำถามเดิมซ้ำไปซ้ำมาด้วยทั้งที่จริงๆ เรื่องเหล่านี้ก็มีระบุอยู่ในคู่มือพนักงานอยู่แล้ว” แล้วเขาก็ตอบตัวเองต่อทันทีว่า “จริงๆ แล้วที่ดีกว่าคือพนักงานเหล่านั้นควรจะจดจำเรื่องวิธีการเบิกจ่ายเงินทดลองได้สิ หรือหากเขาลืมจริงๆอย่างน้อยก็ควรรู้ว่าจะหาคำตอบได้จากที่ไหนโดยไม่ต้องโทรมาถามฝ่ายบัญชีอีก” เมื่อคิดได้ดังนี้เขาก็เริ่มพยายามหาคำตอบว่า “อะไรคือสิ่งที่เขาต้องทำเพื่อให้คนทำเรื่องเบิกจ่ายเงินทดลองได้โดยไม่ต้องโทรมาถาม” เขาพยายามพูดคุยกับคนที่โทรมาเพื่อหาคำตอบว่าทำไมถึงต้องโทรมาถาม

จนทำให้เขารู้ว่าถ้าเขาอยากให้คนจดจำวิธีการเบิกจ่ายเงินทดลองได้ เขาจะต้องหาวิธีที่ให้คนสามารถเรียนรู้ขั้นตอนได้อย่างละเอียด ซึ่งวิธีนั้นต้องสามารถดึงดูดให้คนอยากเรียนรู้ได้ด้วย และที่สำคัญเขาต้องสามารถหยิบขึ้นมาเรียนรู้ได้ง่ายกว่าการโทรเข้ามาถาม แล้วเขาก็ได้ตอบว่า สิ่งที่เขาต้องทำก็คือ คลิปเรียนรู้วิธีการเบิกจ่ายเงินทดลอง ซึ่งมีรูปแบบการนำเสนอที่น่าสนใจ และคลิปนั้นต้องอยู่ในสมาร์ทโฟนของพนักงานทุกคน เขาเริ่มคิดต่อว่า “เขาควรทำคลิปนั้นอย่างไรถึงจะทำให้คนอยากดู” หลังจากที่ได้พูดคุยกันในทีมแล้ว เขาจึงได้ข้อสรุปร่วมกันว่า

คลิปนั้นต้องออกแนวสนุกสนานน่าดึงดูดใจทั้งเนื้อหาและคนนำเสนอ เขากับเพื่อนๆ ในฝ่ายบัญชีจึงทำคลิปออกมาในรูปแบบรายการที่พาไปสัมภาษณ์ผู้รู้ แต่เลือกใช้คำพูดที่ดูเป็นกันเองและมีมุขตลกหยอดตลอดเวลา แต่นั่นก็ยังอาจไม่การันตีว่าคลิปนั้นจะดีพอสำหรับการตอบคำถาม Why ตัวสุดท้ายว่า “ทำไมคนถึงต้องดูคลิปนี้และเซฟคลิปนี้เก็บไว้ในมือถือตัวเอง” หลังจากได้พูดคุยเกี่ยวกับประเด็นนี้ เขาจึงตัดสินใจว่าจะเพิ่มความดึงดูดใจโดยการเลือกน้องผู้หญิงน่ารักๆ ในฝ่ายบัญชี 2 คนมาเป็นคนเดินเรื่อง ด้วยเหตุผลว่าพี่ๆ ที่โทรเข้ามาเกือบทั้งหมดเป็นผู้ชายที่แอบปิ๊งน้องสองคนนี้อยู่แล้ว

ด้วยเหตุนี้ทันทีที่คลิปนี้ทำเสร็จแล้วส่งไปให้กับพี่ๆ พนักงาน ทุกคนก็เซฟลงมือถือของตัวเองไว้ และใช้เปิดดูทุกเดือนเวลาที่ต้องมาทำเรื่องเบิกเงินทดลอง หลังจากนั้นมาก็ไม่มีใครโทรเข้ามาสอบถามเรื่องการเบิกเงินทดลองจ่ายอีกเลย ในช่วงปลายปีที่บริษัทมีการจัดประกวดผลงานประจำปีกัน น้องๆ ฝ่ายบัญชีตัดสินใจเลือกเอาคลิปตัวนี้ส่งไปประกวด โดยการพยายามตอบคำถาม Why ตัวสุดท้ายใหม่ว่า “ทำไมเมื่อกรรมการเห็นคลิปตัวนี้แล้วถึงควรให้รางวัลชนะเลิศ” ซึ่งคำตอบที่ได้คือเขาต้องสามารถบอกได้ว่าบริษัทได้อะไรจากคลิปนี้ พวกเขาจึงไปช่วยกันนำข้อมูลมาคำนวณ ก่อนจะพบความจริงว่า

คลิปตัวนี้สามารถช่วยบริษัทให้ประหยัดเงินได้เดือนละสองหมื่นกว่าบาทเลยทีเดียว และเมื่อนำข้อมูลนี้ไปใช้ในการนำเสนอผลงาน คลิปตัวนี้ก็ได้รับรางวัลชนะเลิศในปีนั้นไปอย่างเป็นเอกฉันท์

ดูบทความทั้งหมด →