← กลับคลังความรู้สาธารณะ

อ่านได้ทุกคน · ไม่ต้องล็อกอิน

The Dunning Kruger Effect คนที่ไม่รู้มักไม่รู้ว่าตัวเองไม่รู้อะไร

หญิงสาวยกโคมไฟและค้นพบภูเขาขนาดใหญ่เกินกว่าสิ่งที่เคยรู้

หนึ่งในสิ่งที่เราต้องระวัง เมื่อต้องการเริ่มต้นทำสิ่งใหม่อะไรสักอย่าง คือ ความมั่นใจในตัวเองอย่างไร้เหตุผล ซึ่งเป็นที่รู้จักกันในชื่อ “The Dunning Kruger Effect”

โดยทั่วไปเวลาที่เราต้องเริ่มต้นทำอะไรใหม่ๆ ที่เราไม่เคยมีความรู้เกี่ยวกับเรื่องนั้นมาก่อนเลย เราก็มักจะไม่มีความมั่นใจในการทำสิ่งนั้นให้สำเร็จ ความเชื่อมั่นแปรผันตามความรู้ที่เรามีเกี่ยวกับเรื่องนั้นๆ ยิ่งเรามีความรู้มากเท่าไหร่ เราก็ควรมีความเชื่อมั่นมากขึ้นเท่านั้น

แต่สำหรับบางคนกราฟความสัมพันธ์ระหว่างความเชื่อมั่นกับความรู้ไม่ได้ค่อยๆ ไต่ระดับขึ้น แต่กลับเป็นดั่งในภาพ ในจุดเริ่มต้นที่เขายังไม่มีความรู้อะไรเกี่ยวกับเรื่องนั้น เขาก็ไม่มีความเชื่อมั่นเหมือนกับคนอื่นๆ แต่หลังจากที่เขาได้เรียนรู้เกี่ยวกับเรื่องนั้นๆ ไปเพียงแค่เล็กน้อย เขากลับรู้สึกว่ามีความเชื่อมั่นแบบพุ่งทะยานไปแตะขอบฟ้า เขามั่นใจมากว่า เขารู้ทุกสิ่งทุกอย่างเกี่ยวกับเรื่องนั้นหมดแล้ว เขาคือผู้ที่รู้ดีที่สุด คนอื่นไม่ต้องมาแนะนำหรือไม่ต้องมาเถียง เชื่อเขาเขาเรียนมา เชื่อเขาเขาทำสำเร็จมาแล้ว

ผมเคยยืนอยู่ตรงจุดนั้นมาก่อน จุดที่เราคิดว่าเรา “รู้ทุกอย่าง” ผมสอนวิชาการตลาดมาเป็นสิบปี ศึกษาเคสการตลาดมาเป็นร้อยๆ เคส เคยทำงานในสายงานการตลาดของบริษัทยักษ์ใหญ่และให้คำปรึกษากับธุรกิจอีกมากมาย ผมยืนอยู่ตรงจุดที่เราเรียกมันว่า “ยอดเขาแห่งความเย่อหยิ่ง” ซึ่งเป็นจุดที่เราไม่ควรไปยืนอยู่เลยเพราะว่าเมื่อไหร่ก็ตามที่เรายืนอยู่ตรงยอดเขานั้น เราจะไม่ต้องการพัฒนาตัวเองอีกต่อไป ก็เรารู้ดีทุกอย่างแล้วนี่นา จะให้ไปเรียนรู้อะไรเพิ่มเติมทำไม

จนกระทั่งโลกการตลาดเริ่มเปลี่ยนไป การตลาดออนไลน์เริ่มเข้ามีอิทธิพลมากขึ้น ผมก็กระโดดลงไปทำการตลาดออนไลน์ด้วยความมั่นใจแบบเต็มกระเป๋า ว่าด้วยประสบการณ์ที่เรามีมาเป็นสิบๆ ปีด้านการตลาด การตลาดออนไลน์ก็ไม่ยากนักหรอก ก่อนจะพบกับความจริงว่า ผมล้มเหลวอย่างไม่เป็นท่า ทำเพจมาไม่มีคนดู ไม่มีคนไลค์ ไม่มีคนติดตาม

ในเวลานั้นเองที่ผมได้พูดคุยกับน้องอีกคนหนึ่งที่เขาพึ่งเริ่มทำเพจเหมือนกัน เขาทำเพจง่ายๆ แค่เดินไปร้านสะดวกซื้อแล้วก็ซื้อของในร้านนั้นมา ไลฟ์โชว์กินหน้ากล้อง แค่นั้นเลยครับ ไม่มีมุมกล้องที่สวยงาม ไม่มีการใช้ฟิลเตอร์อะไรที่พิเศษมากมาย และถ้าพูดตามตรงตัวน้องเขาเองก็ไม่ได้มีอะไรดึงดูดให้คนน่าจะมาติดตามดูเลย แต่ความจริงที่เกิดขึ้นก็คือเพจเขามีคนติดตามหลายหมื่นคนด้วยความรวดเร็ว ทุกไลฟ์มีคนดูหลายพันถึงเกือบหมื่น

สำหรับผม วันที่ผมได้รู้ยอดผู้ติดตามและจำนวนคนดูไลฟ์ของน้องเขาแล้ว ผมรู้สึกว่าเหมือนผมที่กำลังยืนอยู่บนยอดดอยกำลังชื่นชมความงดงามของวิวทิวทัศน์บนยอดเขานั้นอยู่ แล้วจู่ๆ น้องคนนั้นก็เดินมา “ถีบ” ผมตกลงมาจากเขา ความเชื่อมั่นในตัวของผมลดระดับลงอย่างรวดเร็วทันที ผมรู้แล้วว่า ผมไม่ได้รู้อะไรเกี่ยวกับการตลาดออนไลน์เลย แต่ผมกลับทำตัวมั่นใจเหมือนเป็นกูรูตัวจริง

ปรากฎการณ์นี้แสดงให้เห็นความจริงอย่างหนึ่งว่า “คนที่ไม่รู้ มักไม่รู้ ว่าตัวเองไม่รู้อะไร” และเมื่อไม่รู้ว่าตัวเองไม่รู้อะไร จึงไม่รู้ว่าตัวเองจำเป็นที่จะต้องเรียนรู้อะไรเพิ่มเติม

อ่านมาถึงตรงนี้ ทุกคนคงพอเข้าใจแล้วว่า การขึ้นไปยืนอยู่บนยอดเขาแห่งความเย่อหยิ่งนั้น ไม่ได้มีประโยชน์อะไรกับตัวเราเลย มันมีแต่โทษเสียด้วยซ้ำ ผมจึงมักบอกทุกคนเสมอว่าเมื่อไหร่ก็ตามที่รู้สึกมั่นใจในตัวเองมากว่ารู้เรื่องใดเรื่องหนึ่งมากเพียงพอแล้ว ให้ย้อนกลับมาทบทวนดูว่าเรากำลังยืนอยู่บนยอดเขาแห่งความเย่อหยิ่งหรือไม่ ตอบตัวเองอย่างตรงไปตรงมา แล้วถ้าหากคำตอบคือ ใช่ สิ่งที่เราต้องรีบทำให้เร็วที่สุดก็คือ รีบสไลด์ตัวเองลงมาจากยอดดอยนั้น อย่าให้ต้องถึงเวลาที่มีใครหรืออะไรมาถีบเราให้ตกลงจากยอดดอยเลยครับ มันเจ็บ

ดูบทความทั้งหมด →